Shloka 55
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
शूलादीनि चकर्त्ताशु मध्य एव निजाशुगैः / स राजा वार्युपस्पृश्य ससर्जाग्नेयमुत्तमम्
Transliteration
śūlādīni cakarttāśu madhya eva nijāśugaiḥ / sa rājā vāryupaspṛśya sasarjāgneyamuttamam
Translation
قطع الملكُ بالرماح السريعة سهامِه الشُّولَ وسائرَ الأسلحة من وسطها في الحال. ثم مسَّ الماءَ وتطهَّر، فأطلق أسمى أسترا ناريّة (أغنيّة).
Word by Word
śūla-ādīnispears and the like (weapons)
śūla-ādīni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśūla + ādi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (ādi-शब्देन ‘आदि’ = ‘आदि-प्रभृति’)
cakartāhe cut/made into pieces
cakartā:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
āśuquickly
āśu:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootāśu (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
madhyein the middle
madhye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण (locative)
evaindeed/just
eva:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
nija-āśugaiḥwith his own swift arrows
nija-āśugaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootnija + āśuga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (‘निजाः’ आśugāḥ)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
rājāthe king
rājā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
vāriwater
vāri:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvāri (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; उपस्पर्शनस्य कर्म
upaspṛśyahaving touched (sipped)
upaspṛśya:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootupa + spṛś (स्पृश् धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); ‘स्पृष्ट्वा’ = having touched
sasarjahe discharged/let loose
sasarja:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (सृज् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
āgneyamfiery (Agni-related)
āgneyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootāgneya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (astra-implicit)
uttamamexcellent/supreme
uttamam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण