Shloka 32
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
रक्षा विधेयाद्य मयास्य संयमो निवारणीयः परमांशधारिणा / इति व्यवस्य प्रभुरुग्रतेजा नेत्रद्वयेनाथ तदस्त्रयुगमम्
Transliteration
rakṣā vidheyādya mayāsya saṃyamo nivāraṇīyaḥ paramāṃśadhāriṇā / iti vyavasya prabhurugratejā netradvayenātha tadastrayugamam
Translation
«اليوم يجب أن أُجري الحماية؛ وعلى حامل النصيب الأعلى أن يضبطه ويمنعه». هكذا عزم الربّ شديد التوهّج، فكبح زوج السلاح بعينيه كلتيهما.
Word by Word
rakṣāprotection
rakṣā:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrakṣā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वाक्ये विधेय-भावे (protection as intended act)
vidheyāto be done/should be performed
vidheyā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvidheya (कृदन्त/प्रातिपदिक; √dhā धातु, विधेय)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (to be done)
adyanow
adya:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (today/now)
mayāby me
mayā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री, तृतीया (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
asyaof this/of it
asya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन; सर्वनाम
saṃyamaḥrestraint/withdrawal
saṃyamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nivāraṇīyaḥto be prevented/checked
nivāraṇīyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnivāraṇīya (कृदन्त; √vṛ धातु, णीयत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; णीयत्-प्रत्यय (gerundive: to be prevented)
parama-aṃśa-dhāriṇāby the bearer of the supreme portion (power)
parama-aṃśa-dhāriṇā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootparama (प्रातिपदिक) + aṃśa (प्रातिपदिक) + dhārin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (परमांशं धारयति इति)
itithus
iti:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative)
vyavasyahaving resolved/decided
vyavasya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootvas (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund) उपसर्गपूर्वक (vi-ava-)
prabhuḥthe lord
prabhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ugra-tejāḥof fierce splendor
ugra-tejāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootugra (प्रातिपदिक) + tejas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (उग्रं तेजः यस्य)
netra-dvayenawith (his) two eyes
netra-dvayena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnetra (प्रातिपदिक) + dvaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वे नेत्रे)
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय
tat-astra-yugamamthat pair of missiles
tat-astra-yugamam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + astra (प्रातिपदिक) + yugma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (तत् अस्त्रयुग्मम्)