Shloka 24
Jayā-devāḥ Mantraśarīratvaṃ, Vairāgya, and Brahmā’s Śāpa
The Jayas’ Refusal of Progeny
Devanagari script
त्रयी विद्या ब्रह्ममयप्रसूतिः श्राद्धं तपो यज्ञमनुप्रदानम् / एतानि नित्यैः महसा रजोभिर्भूत्वा विभुर्वसते ऽन्यत्प्रशस्तम्
Transliteration
trayī vidyā brahmamayaprasūtiḥ śrāddhaṃ tapo yajñamanupradānam / etāni nityaiḥ mahasā rajobhirbhūtvā vibhurvasate 'nyatpraśastam
Translation
المعرفةُ الثلاثيةُ (علومُ الفيدات الثلاث) مولودةٌ من جوهرِ البراهمن؛ والشرادّه، والتقشّف، والياجْنَ، والعطاء—إذ تصير أنوارًا أبديةً، يسكنُ الربُّ الكلّيُّ فيها؛ وما عدا ذلك فثمّة ما هو أَولى بالثناء.
Word by Word
त्रयीthe triad (Vedic threefold)
त्रयी:
Karta (कर्ता; subject/member of list)
TypeNoun
Rootत्रयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
विद्याknowledge
विद्या:
Karta (कर्ता; subject/member of list)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
ब्रह्ममयप्रसूतिःorigin made of Brahman
ब्रह्ममयप्रसूतिः:
Karta (कर्ता; subject/member of list)
TypeNoun
Rootब्रह्ममय + प्रसूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ब्रह्ममयी प्रसूतिः = origin consisting of Brahman)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karta (कर्ता; subject/member of list)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
तपःausterity
तपः:
Karta (कर्ता; subject/member of list)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karma (कर्म; object within compound/list)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd); एकवचन
अनुप्रदानम्supplementary giving/offerings
अनुप्रदानम्:
Karta (कर्ता; subject/member of list)
TypeNoun
Rootअनु-प्र-दा (धातु) → अनुप्रदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; भाववाचक (action noun: giving as accompaniment)
एतानिthese (things)
एतानि:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
नित्यैःeternal
नित्यैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन; (with ‘rajobhiḥ’: by eternal...)
महसाby splendour/power
महसा:
Karana (करण; means)
TypeNoun
Rootमहस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया; एकवचन
रजोभिःby the guṇas of rajas / by rajas-particles
रजोभिः:
Karana (करण; means)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (क्रिया; prior action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having become’
विभुःthe all-pervading Lord
विभुः:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
वसतेdwells/abides
वसते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
अन्यत्other
अन्यत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया/प्रथमा; एकवचन; (here with ‘praśastam’: other)
प्रशस्तम्praised/excellent
प्रशस्तम्:
Karma (कर्म; object/complement)
TypeAdjective
Rootप्र-शंस् (धातु) → प्रशस्त (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त; क्त (past passive participle used adjectivally); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन