Shloka 21
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
शार्दूल हरिभिर्भल्लैर्गण्डकैर्मृगनाभिभिः / गचैन्द्रैः शारभाद्यैश्च सेवितं कन्दरागतैः
Transliteration
śārdūla haribhirbhallairgaṇḍakairmṛganābhibhiḥ / gacaindraiḥ śārabhādyaiśca sevitaṃ kandarāgataiḥ
Translation
وكان ذلك الموضع مأهولًا بسكان الكهوف: النمور (شاردولا)، والأسود (هري)، والدببة (بهلّا)، ووحيد القرن (غندك)، وغزال المسك (مِرغنابهي)، وفيلةٍ عظام، وكائناتٍ مثل الشارَبها وغيرها.
Word by Word
शार्दूलैःby tigers
शार्दूलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
हरिभिःby lions
हरिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; हरि = सिंह/वानर/हरिण (प्रसङ्गे ‘lion’ अधिक)
भल्लैःby bears
भल्लैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभल्ल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; भल्ल = भालूक (bear)
गण्डकैःby gaṇḍakas (rhinoceroses/elephants)
गण्डकैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगण्डक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; गण्डक = गण्डक-हस्तिन्/गैण्डा (rhinoceros/elephant)
मृग-नाभिभिःby musk-deer
मृग-नाभिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक) + नाभि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (मृगस्य नाभिः; मृगनाभि = musk-deer)
गज-इन्द्रैःby lordly elephants
गज-इन्द्रैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (गजानाम् इन्द्राः = lordly elephants)
शारभ-आद्यैःby śarabhas and others
शारभ-आद्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशारभ (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (शारभादयः = śarabha and others)
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
सेवितम्frequented
सेवितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसेव् (धातु) → सेवित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘frequented/inhabited’
कन्दरागतैःby those dwelling in caves
कन्दरागतैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootकन्दरा (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (कन्दरां गताः = those who have gone into caves)