Shloka 22
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यो रजस् तथा / ध्रुवपुत्रो ऽभवत्तात कालो लोकाप्रकालनः
Transliteration
dharasya putro draviṇo hutahavyo rajas tathā / dhruvaputro 'bhavattāta kālo lokāprakālanaḥ
Translation
ابنُ دهارا هو درافينا وهوتاهفيا ورَجَس؛ وأما ابنُ دهروفا، يا تات، فهو كالا مُنظِّم العوالم.
Word by Word
dharasyaof Dhara
dharasya:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootdhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
putraḥson
putraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
draviṇaḥDraviṇa (name)
draviṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdraviṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुत्रः इति विशेष्यस्य नाम
hutahavyaḥHutahavya (name)
hutahavyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothuta-havya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समासः (huta = offered, havya = oblation)
rajaḥRajas (name)
rajaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrajas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामरूपेण
tathāalso/likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb/particle)
dhruva-putraḥDhruva’s son
dhruva-putraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhruva (प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष-समासः (Dhruva’s son); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
abhavatwas/became
abhavat:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
tātaO dear (father/son)!
tāta:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roottāta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; संबोधन (address)
kālaḥKāla (Time; name)
kālaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अभवत् इति क्रियायाः कर्ता
loka-aprakālanaḥ(Kāla) who is beyond worldly calculation
loka-aprakālanaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक) + aprakālana (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष-समासः (one who does not ‘measure/compute’ the worlds, i.e., beyond worldly reckoning); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कालः इति विशेषण-रूपेण