Shloka 7
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
जीवन्न प्रतिमोक्ष्यामि गामेनामित्यमर्षितः / जग्राह सुदृढं कण्ठे वाहुभ्यां तां महामुनिः
Transliteration
jīvanna pratimokṣyāmi gāmenāmityamarṣitaḥ / jagrāha sudṛḍhaṃ kaṇṭhe vāhubhyāṃ tāṃ mahāmuniḥ
Translation
قال الحكيم العظيم مغتاظًا: «ما دمت حيًّا فلن أُطلق هذه البقرة.» ثم أمسك بعنقها بإحكامٍ شديد بكلتا ذراعيه.
Word by Word
jīvanliving; while alive
jīvan:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√jīv (धातु)
Formकृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom.), एकवचन; adverbial/qualifying speaker ‘while alive’
nanot
na:
—
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
pratimokṣyāmiI will release/let go
pratimokṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-√muc (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
gāmthe cow
gām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन
enāmthis (her)
enām:
Karma (कर्म)
TypePronoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन (enām form)
itithus
iti:
—
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; quotative particle
amarṣitaḥindignant; intolerant
amarṣitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootamarṣita (प्रातिपदिक) < a-√mṛṣ (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘not enduring/indignant’
jagrāhaseized; grasped
jagrāha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√grah (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
sudṛḍhamvery firmly
sudṛḍham:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsu + dṛḍha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव (intensifying adverbial); used as क्रियाविशेषण ‘very firmly’
kaṇṭheat/on the neck
kaṇṭhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkaṇṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Loc.), एकवचन
vāhubhyāmwith (his) two arms
vāhubhyām:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvāhu (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instr.), द्विवचन
tāmher/that (cow)
tām:
Karma (कर्म)
TypePronoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन
mahāmuniḥthe great sage
mahāmuniḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + muni (प्रातिपदिक)
Formसमास: कर्मधारय (mahān muniḥ); पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom.), एकवचन