Shloka 61
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
तत्तैजसमिति प्रोक्तं धूमाश्च पशवः स्मृताः / ये ऽर्चिषस्तस्य ते रुद्रास्तथादित्याः समृद्गताः
Transliteration
tattaijasamiti proktaṃ dhūmāśca paśavaḥ smṛtāḥ / ye 'rciṣastasya te rudrāstathādityāḥ samṛdgatāḥ
Translation
وقد قيل إن ذلك هو ‘تايجَس’، وإن الدخان يُذكر على أنه البهائم؛ وأما لهيبه فهُم الرُّدْرَات، وكذلك الآدِتيَات بلغوا السَّعَة والازدهار.
Word by Word
तत्-तैजसम्that (is) the taijasa (fiery essence)
तत्-तैजसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + तैजस (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (that which is taijasa); नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (singular)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न (quotative)
प्रोक्तम्is declared
प्रोक्तम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि ‘is said’
धूमाःsmokes; fumes
धूमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधूम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative), बहुवचन (plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
पशवःanimals
पशवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative), बहुवचन (plural)
स्मृताःare regarded
स्मृताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि ‘are considered/remembered’
येwhich; those
ये:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अर्चिषःflames
अर्चिषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative), बहुवचन (plural)
तस्यof him; his
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसक, षष्ठी (Genitive), एकवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
रुद्राःRudras
रुद्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तथाand likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-क्रियाविशेषण
आदित्याःĀdityas
आदित्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
समृद्ध-गताःhaving attained prosperity; prospered
समृद्ध-गताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमृद्ध (प्रातिपदिक) + गत (गम् धातु, क्त)
Formतत्पुरुष (समृद्धिं गताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण