Shloka 20

ब्रह्मणो जुह्वतः शुक्रमग्रौ पूर्वं प्रजेप्सया / ऋषयो जज्ञिरे दीर्घे द्वितीयमिति नः श्रुतम्

brahmaṇo juhvataḥ śukramagrau pūrvaṃ prajepsayā / ṛṣayo jajñire dīrghe dvitīyamiti naḥ śrutam

ابتغاءَ إنجاب الخلائق، حين كان براهما يقدّم القرابين، ظهر أولًا نوره البذري في النار؛ ومنه وُلد الرِّشي ذوو الأعمار المديدة—وهذا ما سمعناه أنه النشوء الثاني.

ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन
जुह्वतःof (him) offering
जुह्वतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुल्लिङ्ग; षष्ठी एकवचन; ‘of (him) offering (into fire)’
शुक्रम्semen/bright essence
शुक्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचन; कर्म
अग्रौin the fire
अग्रौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative) एकवचन (वैदिक/पौराणिक रूप ‘अग्रौ’ = ‘अग्नौ’); अधिकरण
पूर्वम्first
पूर्वम्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्राय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb: first/previously)
प्रजा-ईप्सयाwith the desire for progeny
प्रजा-ईप्सया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) + ईप्सा (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘desire for progeny’); स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचन; हेतौ/करणे
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st) बहुवचन
जज्ञिरेwere born
जज्ञिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष बहुवचन; परस्मैपद
दीर्घेin the long (interval)
दीर्घे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative) एकवचन; विशेषण/अधिकरण (in the long [period])
द्वितीयम्the second
द्वितीयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेष्य-लोपे (elliptic: ‘the second (time/instance)’)
इतिthus
इति:
Vakyopanyasa (वाक्योपन्यास)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
नःof us/our
नः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive) बहुवचन (enclitic)
श्रुतम्(it is) heard
श्रुतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; भावे/कर्मणि ‘(it is) heard’