Home›Srimad Bhagavatam›Dashama Skandha›Adhyaya 89›Shloka 54
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 54

Bhṛgu Tests the Trimūrti; Kṛṣṇa and Arjuna Visit Mahā-Viṣṇu and Recover the Brāhmaṇa’s Sons

Devanagari script

ददर्श तद्भ‍ोगसुखासनं विभुं महानुभावं पुरुषोत्तमोत्तमम् । सान्द्राम्बुदाभं सुपिशङ्गवाससं प्रसन्नवक्त्रं रुचिरायतेक्षणम् ॥ ५४ ॥ महामणिव्रातकिरीटकुण्डल- प्रभापरिक्षिप्तसहस्रकुन्तलम् । प्रलम्बचार्वष्टभुजं सकौस्तुभं श्रीवत्सलक्ष्मं वनमालया वृतम् ॥ ५५ ॥ सुनन्दनन्दप्रमुखै: स्वपार्षदै- श्चक्रादिभिर्मूर्तिधरैर्निजायुधै: । पुष्‍ट्या श्रिया कीर्त्यजयाखिलर्धिभि- र्निषेव्यमानं परमेष्ठिनां पतिम् ॥ ५६ ॥

Transliteration

dadarśa tad-bhoga-sukhāsanaṁ vibhuṁ mahānubhāvaṁ puruṣottamottamam sāndrāmbudābhaṁ su-piśaṅga-vāsasaṁ prasanna-vaktraṁ rucirāyatekṣaṇam

Translation

ثم رأى أرجونا المها-فيشنو، شخصيّة الإله العليا، الحاضر في كل مكان والقادر على كل شيء، جالساً في سكينة على فراش الأفعى شِيشا. كان لونه المزرق كالسحاب الماطر الكثيف، يرتدي ثوباً أصفر جميلاً؛ وجهه باسم، وعيناه الواسعتان فاتنتان، وله ثمانية أذرع طويلة بهيّة. وكانت خصلات شعره الغزيرة محاطة بلمعان عناقيد الجواهر التي تزين تاجه وأقراطه. يضع جوهرة كاوستُبه، وعلامة شريفَتسا، وإكليل زهور الغابة. وكان يخدمه خاصته يتقدمهم سونندا ونندا، ومعهم الشاكرا وسائر الأسلحة في صورها المتجسدة، وكذلك قواه القرينة—بُشتي، شري، كيرتي، أجا—وجميع قدراته الباطنية، وهو سيدُ السادة العلويين.

Synonyms
dadarśasaw
dadarśa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
tat-bhoga-sukha-āsanamthe seat of (his) enjoyment and bliss
tat-bhoga-sukha-āsanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम) + bhoga (प्रातिपदिक) + sukha (प्रातिपदिक) + āsana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (tasya bhoga-sukhasya āsanam)
vibhumthe all-powerful Lord
vibhum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvibhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
mahā-anubhāvamof great majesty
mahā-anubhāvam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + anubhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः
puruṣa-uttama-uttamamthe supreme of the supreme persons
puruṣa-uttama-uttamam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः/बहुव्रीहि-सदृशः ‘best of the best persons’
sāndra-ambuda-ābhamdark like a dense cloud
sāndra-ambuda-ābham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsāndra (प्रातिपदिक) + ambuda (प्रातिपदिक) + ābha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (sāndra-ambuda-sadṛśa ābhaḥ)
su-piśaṅga-vāsasamwearing splendid tawny/yellow garments
su-piśaṅga-vāsasam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + piśaṅga (प्रातिपदिक) + vāsas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः; su- उपपदेन विशेषण
prasanna-vaktramwith a serene face
prasanna-vaktram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprasanna (प्रातिपदिक) + vaktra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
rucira-āyata-īkṣaṇamwith beautiful, long eyes
rucira-āyata-īkṣaṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrucira (प्रातिपदिक) + āyata (प्रातिपदिक) + īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः
mahā-maṇi-vrāta-kirīṭa-kuṇḍala-prabhā-parikṣipta-sahasra-kuntalamwhose thousands of locks were encircled by the radiance of crowns and earrings set with masses of great gems
mahā-maṇi-vrāta-kirīṭa-kuṇḍala-prabhā-parikṣipta-sahasra-kuntalam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + maṇi (प्रातिपदिक) + vrāta (प्रातिपदिक) + kirīṭa (प्रातिपदिक) + kuṇḍala (प्रातिपदिक) + prabhā (प्रातिपदिक) + parikṣipta (कृदन्त; pari-√kṣip) + sahasra (प्रातिपदिक) + kuntala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (kirīṭa-kuṇḍalānāṃ mahā-maṇi-vrātasya prabhayā parikṣiptāḥ sahasra-kuntalāḥ yasya)
pralamba-cāru-aṣṭa-bhujamwith long, beautiful eight arms
pralamba-cāru-aṣṭa-bhujam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpralamba (प्रातिपदिक) + cāru (प्रातिपदिक) + aṣṭa (प्रातिपदिक) + bhuja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः
sa-kaustubhamwith the Kaustubha gem
sa-kaustubham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (प्रातिपदिक) + kaustubha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (kaustubhena saha)
śrīvatsa-lakṣmambearing the Śrīvatsa mark
śrīvatsa-lakṣmam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrīvatsa (प्रातिपदिक) + lakṣman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (śrīvatsasya lakṣma)
vana-mālayāwith a forest-garland
vana-mālayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक) + mālā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (vanasya mālā)
vṛtamencircled/adorned
vṛtam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Root√vṛ (वृ धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘covered/encircled’
sunanda-nanda-pramukhaiḥby (attendants) headed by Sunanda and Nanda
sunanda-nanda-pramukhaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsunanda (प्रातिपदिक) + nanda (प्रातिपदिक) + pramukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्वः (Sunanda-Nanda-ādi)
sva-pārṣadaiḥby his own attendants
sva-pārṣadaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + pārṣada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘his own attendants’
cakra-ādibhiḥby (weapons) such as the discus
cakra-ādibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootcakra (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (cakra-ādi-āyudhāni)
mūrti-dharaiḥby those bearing forms (personified)
mūrti-dharaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmūrti (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (mūrtim dharanti iti)
nija-āyudhaiḥby his own weapons
nija-āyudhaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnija (प्रातिपदिक) + āyudha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
puṣṭyāby Prosperity (Puṣṭi)
puṣṭyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpuṣṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
śriyāby Śrī (Lakṣmī)
śriyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
kīrtyāby Fame (Kīrti)
kīrtyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkīrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
jayāby Victory (Jayā)
jayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootjayā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
akhila-ṛddhibhiḥby all (other) opulences
akhila-ṛddhibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootakhila (प्रातिपदिक) + ṛddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘all prosperities’
niṣevyamānambeing served
niṣevyamānam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootni-√sev (सेव् धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शानच्), कर्मणि/भावे प्रयोगः; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘being attended/served’
parameṣṭhināmof the great rulers (e.g., Brahmā and others)
parameṣṭhinām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootparameṣṭhin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
patimlord/master
patim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
Purport

Śrīla Prabhupāda mentions that “the Lord has innumerable energies, and they were also standing there personified. The most important among them were as follows: Puṣṭi, the energy for nourishment; Śrī, the energy of beauty; Kīrti, the energy of reputation; and Ajā, the energy of material creation. All these energies are invested in the administrators of the material world, namely Lord Brahmā, Lord Śiva and Lord Viṣṇu, and in the kings of the heavenly planets, Indra, Candra, Varuṇa and the sungod. In other words, all these demigods, being empowered by the Lord with certain energies, engage in the transcendental loving service of the Supreme Personality of Godhead.”

←Previous Verse
Next Verse→