Shloka 32

Uddhava Sent to Vraja: Consolation to Nanda-Yaśodā and the Gopīs’ Separation

Devanagari script

यस्मिन् जन: प्राणवियोगकाले क्षणं समावेश्य मनोऽविशुद्धम् । निर्हृत्य कर्माशयमाशु याति परां गतिं ब्रह्ममयोऽर्कवर्ण: ॥ ३२ ॥ तस्मिन् भवन्तावखिलात्महेतौ नारायणे कारणमर्त्यमूर्तौ । भावं विधत्तां नितरां महात्मन् किं वावशिष्टं युवयो: सुकृत्यम् ॥ ३३ ॥

Transliteration

yasmin janaḥ prāṇa-viyoga-kāle kṣanaṁ samāveśya mano ’viśuddham nirhṛtya karmāśayam āśu yāti parāṁ gatiṁ brahma-mayo ’rka-varṇaḥ

Translation

عند مفارقة الروح، من كان—even إن كان في حالٍ غير طاهر—إذا أودع ذهنه فيه لحظةً واحدة، أحرق بقايا مخزون الكارما وبلغ فورًا المقام الأعلى في هيئةٍ روحانيةٍ طاهرة متلألئة كالشمس. أنتما قد قدّمتما خدمةَ محبةٍ فريدة للرب نارايَنا، البرماتما وسببِ كل الأسباب، ذلك المها-آتْما الذي مع كونه الأصل الأول يتجلّى في صورة بشرية؛ فأيُّ عملٍ صالحٍ يبقى عليكما بعد ذلك؟

Synonyms

• यस्मिन्: in whom
• यस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• जनः: a person
• जनः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nom/1st), एकवचन (Singular)

• प्राण-वियोग-काले: at the time of departure of the life-breath
• प्राण-वियोग-काले: Adhikarana (अधिकरण/Time)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक) + वियोग (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative; ‘at the time of separation of prāṇa’), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• क्षणम्: for a moment
• क्षणम्: Karma (कर्म/Object—duration)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• समावेश्य: having concentrated
• समावेश्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Anterior action)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + विश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having fixed/absorbed’

• मनः: the mind
• मनः: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• अविशुद्धम्: impure
• अविशुद्धम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अ + विशुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• निर्हृत्य: having removed
• निर्हृत्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Anterior action)
• Type: Verb
• Root: निर् + हृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having removed’

• कर्म-आशयम्: the karmic residue (latent impressions)
• कर्म-आशयम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: कर्म (प्रातिपदिक) + आशय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative; ‘store/latent impression of karma’), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• आशु: quickly
• आशु: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: काल-अव्यय (adverb of time/manner)

• याति: goes, attains
• याति: Kriya (क्रिया/Finite verb)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• गतिम्: destination, state
• गतिम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• ब्रह्म-मयः: becoming Brahman-like / filled with Brahman
• ब्रह्म-मयः: Visheshana (विशेषण/Qualifier of janaḥ)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative; ‘consisting of Brahman’), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nom/1st), एकवचन (Singular)

• अर्क-वर्णः: having the hue of the sun
• अर्क-वर्णः: Visheshana (विशेषण/Qualifier of janaḥ)
• Type: Adjective
• Root: अर्क (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative; ‘sun-colored’), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nom/1st), एकवचन (Singular)

Characters & Entities

• Nārāyaṇa (the Supreme Lord)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about remembering God at the time of death?

This verse teaches that even momentary remembrance of the Lord at death can destroy the stored karmic impressions and grant the supreme destination.

Who is described as 'brahma-maya' and 'arka-varṇa' in Bhagavatam 10.46.32?

The verse describes the Supreme Lord (Nārāyaṇa/Kṛṣṇa) as identical with Brahman in essence and shining with sunlike radiance.

Practical application: how can I prepare for remembrance of God at death?

Cultivate daily nāma-japa, hearing (śravaṇa), and remembrance (smaraṇa) so that the mind naturally turns to the Lord even in crisis.