Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Indra’s Envy at Pṛthu’s Aśvamedha and Brahmā’s Intervention

False Renunciation Exposed

इत्यामन्‍त्र्‍य क्रतुपतिं विदुरास्यर्त्विजो रुषा । स्रुग्घस्ताञ्जुह्वतोऽभ्येत्य स्वयम्भू: प्रत्यषेधत ॥ २९ ॥

ity āmantrya kratu-patiṁ vidurāsyartvijo ruṣā srug-ghastāñ juhvato ’bhyetya svayambhūḥ pratyaṣedhata

يا فيدورا، بعد أن أسدى الكهنة هذا الرأي للملك، شرعوا في غضب يستدعون إندرا. ولما أمسكوا بالمغرفة ليستعدّوا لصبّ القربان في النار، ظهر براهما، المولود بذاته، ومنعهم من ذلك.

itithus
iti:
Vākyopasaṁhāra (वाक्योपसंहार)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात)
āmantryahaving addressed
āmantrya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā-√mantr (धातु) absolutive (क्त्वा/ल्यप्)
FormAbsolutive (क्त्वान्त/ल्यपन्त), indeclinable; ‘having addressed’
kratu-patimthe lord of the sacrifice
kratu-patim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkratu (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
viduḥthey knew/realized
viduḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vid (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन); Parasmaipada (परस्मैपद)
asyaof him/of this
asya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
ṛtvijaḥthe priests
ṛtvijaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛtvij (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
ruṣāwith anger
ruṣā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootruṣ (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); ‘with anger’
sruk-ghastānwith ladles in hand
sruk-ghastān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsruk (प्रातिपदिक) + hasta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); ‘having ladles in hand’ qualifying ṛtvijaḥ (understood)
juhvataḥof the offering priests
juhvataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√hu (धातु)
FormPresent active participle (शतृ), Masculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन) used collectively/with implied plural sense; ‘of (those) offering’
abhyetyahaving come near
abhyetya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootabhi-√i (धातु) absolutive (क्त्वा/ल्यप्)
FormAbsolutive (क्त्वान्त/ल्यपन्त), indeclinable; ‘having approached’
svayambhūḥSvayambhū (Brahmā)
svayambhūḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvayam (अव्यय) + bhū (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); epithet of Brahmā
pratyaṣedhataforbade/stopped
pratyaṣedhata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-√ṣidh (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); Ātmanepada (आत्मनेपद)
P
Pṛthu Mahārāja
B
Brahmā (Svayambhū)
Ṛtviks (sacrificial priests)

FAQs

Because the priests, enraged and ready to act further while offering oblations, were moving toward a harsh course; Brahmā intervened to restrain them and prevent irreligious, anger-driven action during the sacrifice.

The ‘kratupati’ is the master of the sacrifice—here, King Pṛthu, who was conducting the yajña.

Even in religious or principled work, anger can push one toward harmful decisions; wise guidance and self-restraint protect dharma and keep one’s actions pure.