Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

Genealogies of Svāyambhuva Manu, the Appearance of Yajña, and Atri’s Sons

Brahmā–Viṣṇu–Śiva Expansions

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

pitṛbhya ekāṁ yuktebhyo bhavāyaikāṁ bhava-cchide śraddhā maitrī dayā śāntis tuṣṭiḥ puṣṭiḥ kriyonnatiḥ

وَلَدَتْ مِدها «سْمْرِتي»، ووَلَدَتْ تِتيكشا «كْشِيما»، ووَلَدَتْ هري «پْرَشْرَيا». أمّا مورتي، خزانة الصفات الكريمة، فقد أنجبت شري نَرَ-نارايَن، بهيئة رِشيَّين، وهو بهگوان الأعلى بذاته.

मेधाMedhā
मेधा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमेधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्मृतिम्memory
स्मृतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तितिक्षाTitikṣā
तितिक्षा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतितिक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/समुच्चय-भेदक (particle: ‘but/and’)
क्षेमम्welfare/security
क्षेमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (here object)
ह्रीःHrī
ह्रीः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootह्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रश्रयम्humility/respect
प्रश्रयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सुतम्a son
सुतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुत (कृदन्त; सू धातु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; past passive participle used as noun: ‘son (born)’
मूर्तिःMūrti
मूर्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सर्वगुणोत्पत्तिःorigin of all virtues
सर्वगुणोत्पत्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व + गुण + उत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (multi-member): सर्वेषां गुणानाम् उत्पत्तिः ‘origin of all qualities’
नरनारायणौNara and Nārāyaṇa
नरनारायणौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर + नारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; द्वन्द्व: नरश्च नारायणश्च
ऋषी(two) sages
ऋषी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘two sages’ (apposition to नरनारायणौ)
M
Medhā
S
Smṛti
T
Titikṣā
K
Kṣema
H
Hrī
P
Praśraya
M
Mūrti
N
Nara
N
Nārāyaṇa

FAQs

They are divine twin sages born from Mūrti, celebrated as embodiments of austerity and dharma, and honored as great exemplars of spiritual discipline.

In the genealogical narration, he shows how dharmic qualities and exalted beings appear in the world through the lineages connected to Manu, establishing the moral-spiritual framework of creation.

Cultivate Smṛti (mindful remembrance), Titikṣā (patient endurance), Hrī (inner modesty), and Praśraya (humility); these virtues support steadiness in devotion and right conduct.