Previous Mantra

Mantra 28

Sukta 10

इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमाहुरथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान्। एकं सद् विप्रा बहुधा वदन्त्यग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः

índraṃ mitráṃ váruṇam agním āhur átho divyáḥ sá suparṇó garútmān | ékaṃ sád víprā bahudhā́ vadanty agníṃ yamáṃ mātáriśvānam āhuḥ ||

They call him Indra, Mitra, Varuṇa, Agni; and he is the heavenly fair-winged Garuṭmān. The Real is One: sages speak of it in many a fashion; they call it Agni, Yama, Mātariśvan.

يَدعونه إندرا، وميترا، وفارونا، وأغني؛ وهو غاروتْمَان ذو الجناحين الحَسَنين، السماويّ. إنَّ الحقَّ واحدٌ؛ والحكماءُ (الرِّشي) يصفونه بوجوهٍ شتّى؛ فيدعونه أغني، ويَما، وماتاريشْفان.

इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (आहुः/कथयन्ति इत्यस्य) — ‘इन्द्रम् (इति)’
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मित्रम्Mitra
मित्रम्:
कर्म — ‘मित्रम् (इति)’
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
कर्म — ‘वरुणम् (इति)’
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (Fire)
अग्निम्:
कर्म — ‘अग्निम् (इति)’
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
आहुःthey have said / they call
आहुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√अह् (अह्/आह्) ‘कथने’
अथोand also / moreover
अथो:
सम्बन्ध/अन्वय-निपात (पुनरुक्ति/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअथ + उ (निपात-संयोग)
दिव्यःheavenly, divine
दिव्यः:
कर्तृ/विशेषण (सुपर्णः इत्यस्य) अथवा विधेय-विशेषण
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक; दिव्-सम्बद्ध)
सःhe / that
सः:
कर्ता (अस्ति/भवति इत्यध्याहृत-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुपर्णःthe fair-winged one (bird)
सुपर्णः:
कर्ता/विधेय (सः … सुपर्णः)
TypeNoun
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक)
गरुत्मान्Garuḍa; the winged one
गरुत्मान्:
कर्ता/विधेय (सुपर्णस्य विशेषणम्/समनाम)
TypeNoun/Adjective
Rootगरुत्मत् (प्रातिपदिक; ‘गरुत्’ + मतुप्)
एकम्one
एकम्:
कर्म/विधेय-विशेषण (सद् इत्यस्य) — ‘एकं सत्’
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
सत्the Being / the Real
सत्:
कर्म (वदन्ति इत्यस्य) — ‘सत् (इति)’
TypeNoun (abstract/being)
Rootसत् (कृदन्त; √अस् ‘भू’ शतृ/शानच्-सम्भव ‘being’) / ‘सत्’ प्रातिपदिक
विप्राःsages, inspired seers
विप्राः:
कर्ता (वदन्ति)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
बहुधाin many ways
बहुधा:
क्रियाविशेषण (वदन्ति)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय; ‘बहु’ + धा)
वदन्तिthey speak / call
वदन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√वद् ‘भाषणे’
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म (आहुः) — ‘अग्निम् (इति)’
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यमम्Yama
यमम्:
कर्म — ‘यमम् (इति)’
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
मातरिश्वानम्Mātariśvan (Vedic wind/fire-messenger)
मातरिश्वानम्:
कर्म — ‘मातरिश्वानम् (इति)’
TypeNoun
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक)
आहुःthey have said / they call
आहुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√अह् (अह्/आह्) ‘कथने’

Rishi: RV-derived speculative seer tradition (commonly linked to Dīrghatamas in RV context).

Devata: Ekam Sat / various deities as names of the One.

Chandas: Triṣṭubh.

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From plural divine names (potential confusion) to a calm unitive resolution.","listener_experience":"Grounded certainty; widened tolerance; sense of being held by a single order behind many forms.","intensity":4}