Mantra 1

Sukta 142

अन्नसमृद्धिः। उच्छ्रयस्व बहुर्भव स्वेन महसा यव । मृणीहि विश्वा पात्राणि मा त्वा दिव्याशनिर्वधीत्

úcchrayásva bahúrbhava svéna máhasā yava | mṛṇīhí víśvā pā́trāṇi mā́ tvā divyā́śanir vadhīt |

Rise thou aloft; be thou exceeding plenteous, O Barley, by thine own mighty power. Crush down all vessels (of want and harm): let not the heavenly bolt smite thee.

ارتفعْ عالياً؛ وكنْ غزيراً جداً، يا يافا (الشعير)، بقوتك العظيمة من ذاتك. اسحقْ كلَّ الأوعية (أوعية العوز والضرر)؛ ولا تدعِ الصاعقةَ السماويةَ تصيبك.

उच्छ्रयस्वrise up; be elevated
उच्छ्रयस्व:
(स्वयम्) कर्ता
TypeVerb
Rootउद्-श्रि (श्रि) धातु
बहुःabundant; much
बहुः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
भवbecome; be
भव:
(स्वयम्) कर्ता
TypeVerb
Rootभू धातु
स्वेनwith your own
स्वेन:
करणम्
TypeAdjective (pronominal)
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महसाmight; greatness; power
महसा:
करणम्
TypeNoun
Rootमहस् (प्रातिपदिक)
यवO barley
यव:
सम्बोधनम्
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
मृणीहिcrush; destroy; remove
मृणीहि:
(स्वयम्) कर्ता
TypeVerb
Rootमृण्/मृड् धातु (मृणी/मृड् = क्षपणे/हिंसायाम्; here ‘destroy/remove’)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
पात्राणिvessels; containers
पात्राणि:
कर्म
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
दिव्याheavenly; celestial
दिव्या:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
अशनिःthunderbolt; lightning
अशनिः:
कर्ता
TypeNoun
Rootअशनि (प्रातिपदिक)
वधीत्may (it) strike/kill
वधीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवध् धातु

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution not supplied in input)

Devata: Yava (Barley) / Annam (Food) with apotropaic force against Āśani

Chandas: Anuṣṭubh (probable; common for AV prosperity charms)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Commanding increase → protective warding → settled confidence.","listener_experience":"Empowerment and reassurance regarding food supply.","intensity":6}