Mantra 1

Sukta 115

Sanskrit (Devanagari)

पापमोचनम्। यद् विद्वांसो यदविद्वांस एनांसि चकृमा वयम्। यूयं नस्तस्मान्मुञ्चत विश्वे देवाः सजोषसः

IAST Transliteration

pā́pamócanam | yád vidvā́ṃso yád ávidvāṃsa énāṃsi cakṛmā́ vayám | yūyáṃ nas tásmān muñcata víśve devā́ḥ sajóṣasaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

A Loosening from Evil. What sins we have committed, whether knowingly or unknowingly—therefrom do ye release us, O all ye Gods, in one accord and gracious unanimity.

Translation

انفكاكٌ من الشرّ. ما اقترفناه من آثام—عن علمٍ أو عن غير علم—فمن ذلك أطلقونا، يا جميعَ الآلهة، باتّفاقٍ واحدٍ ووِحدةٍ راضيةٍ رحيمة.

Word by Word

• पापमोचनम्: sin-removal; release from sin
• पापमोचनम्: कर्म (स्तुत्य/प्रार्थ्य-वस्तु) अथवा विधेय-नाम
• Type: Noun
• Root: पापमोचन (प्रातिपदिक; पाप + मोचन) अथवा मोचन (कृदन्त, √मुच्)

• यत्: whatever; that which
• यत्: कर्म (यद्-उपपदेन ‘एनांसि’ इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विद्वांसः: the knowing ones; the wise
• विद्वांसः: कर्तृ (चकृमा इत्यस्य)
• Type: Noun (agentive participle used substantively)
• Root: विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद् ‘जान’ + वस्)

• यत्: whatever; that which
• यत्: कर्म (यद्-उपपदेन ‘एनांसि’ इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अविद्वांसः: the unknowing; the ignorant
• अविद्वांसः: कर्तृ (चकृमा इत्यस्य)
• Type: Noun (agentive participle used substantively)
• Root: अविद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; अ- + विद्वस्)

• एनांसि: sins; offenses
• एनांसि: कर्म (चकृमा इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: एनस् (प्रातिपदिक)

• चकृमा: we have done; we committed
• चकृमा: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ (चकृमा इत्यस्य; विद्वांसः/अविद्वांसः इत्यस्य सह-अधिकारः)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: कर्तृ (मुञ्चत इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: us; for us
• नः: सम्प्रदान (मुञ्चत—‘us’ as beneficiary/recipient of release)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तस्मात्: from that; from it
• तस्मात्: अपादान (यतः—‘from that’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुञ्चत: release; set free
• मुञ्चत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मुच् (मोचने)

• विश्वे: all
• विश्वे: कर्तृ (मुञ्चत इत्यस्य; देवाः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• देवाः: gods
• देवाः: कर्तृ (मुञ्चत इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सजोषसः: in concord; favorably disposed; of one accord
• सजोषसः: विशेषण (देवाः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: सजोषस् (प्रातिपदिक; स- + जोषस् ‘सन्तोष/अनुकूलता/सहभाव’)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in input)

Devata: Viśve Devāḥ

Chandas: Anuṣṭubh (probable; not metrically verified here)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"From burdened acknowledgment → inclusive confession → unanimous grace and release.","listener_experience":"Lightness, moral reset, renewed belonging.","intensity":5}