Atharva Veda 4.34.8: Kanda 4, Anuvaka 4, Sukta 34, Mantra 8

Sukta 34

Sanskrit (Devanagari)

इ॒ममो॑द॒नं नि द॑धे ब्राह्म॒णेषु॑ विष्टा॒रिणं॑ लोक॒जितं॑ स्व॒र्ग॑म्। स मे॒ मा क्षे॑ष्ट स्व॒धया॒ पिन्व॑मानो वि॒श्वरू॑पा धे॒नुः का॑म॒दुघा॑ मे अस्तु

IAST Transliteration

imám ódanaṃ ní dadhe brāhmaṇéṣu viṣṭā́riṇaṃ lokajítam svárgam | sá me mā́ kṣeṣṭa svadháyā pínvamāno viśvárūpā dhenúḥ kāmadúghā me astu

English Translation (Griffith/Whitney)

This boiled rice I set and stablish among the Brahmans—spreading abroad, world-winning, heaven-leading. Let it not harm me; swelling with its own svadhā, let it be for me a cow of every form, a milker-forth of all desires.

Translation

هذا الأرزُّ المطبوخُ أضعه وأُثبِّته بين البراهمة—مُنتشرًا، غالِبًا للعالَم، مُفضيًا إلى السَّماء. فلا يضرَّني؛ وليمتلئ بسْفَدْها (svadhā) الخاصّة به، وليكن لي بقرةً ذاتَ كلِّ صورة، حالبةً لكلِّ الرغبات.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमम्: this
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ओदनम्: cooked rice/porridge (oblation-food)
• ओदनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ओदन (प्रातिपदिक)

• नि: down, into; (as prefix)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• दधे: (he/I) has placed, has deposited
• दधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• ब्राह्मणेषु: among/into the Brāhmaṇas
• ब्राह्मणेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)

• विष्टारिणम्: spreading, expansive
• विष्टारिणम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विष्टारिन् (प्रातिपदिक; ‘विस्तार’ + इन्)

• लोकजितम्: world-conquering; winning the worlds
• लोकजितम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: लोकजित् (प्रातिपदिक; लोक + जित्)

• स्वर्गम्: heavenly; (leading to) heaven
• स्वर्गम्: कर्म
• Type: Noun (used adjectivally) / Adjective
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)

• सः: he/that (one)
• सः: कर्तृ (आशीर्वाद-वाक्ये विषयः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मे: to me / of me
• मे: सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसारम्)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मा: do not
• मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध-अव्यय)

• क्षैष्ट: may you not diminish/harm
• क्षैष्ट: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्षि (धातु; ‘क्षय/क्षीण’ अर्थे) अथवा √क्षि/क्षी (हिंसा/क्षय)

• स्वधया: with svadhā (ritual nourishment/ancestral offering-power)
• स्वधया: करण
• Type: Noun
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक)

• पिन्वमानः: being filled/being made to swell; thriving
• पिन्वमानः: कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle (present middle)
• Root: पिन्व् (धातु; ‘पोषणे/प्रेरणे’) + शानच्

• विश्व-रूपा: of all forms; manifold
• विश्व-रूपा: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: विश्वरूप (प्रातिपदिक; विश्व + रूप)

• धेनुः: cow (milch-cow)
• धेनुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• काम-दुघा: wish-milking; granting desires
• काम-दुघा: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: कामदुघा (प्रातिपदिक; काम + दुह्/दुघा ‘milking’)

• मे: for me / my
• मे: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्तु: let it be; may it be
• अस्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/Angiras-type in food-charms; exact attribution depends on Anukramaṇī)

Devata: Odana as empowered substance; implicitly Prajāpati/Brahman-power behind nourishment

Chandas: Mixed; predominantly Anuṣṭubh-like cadence (edition-dependent scansion)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta