Mantra 1

Sukta 73

Sanskrit (Devanagari)

तुभ्येदिमा सवना शूर विश्वा तुभ्यं ब्रह्माणि वर्धना कृणोमि । त्वं नृभिर्हव्यो विश्वधासि

IAST Transliteration

túbhya íd imā́ sávānā śūra víśvā túbhyaṃ bráhmāṇi várdhanā kṛṇomi | tváṃ nṛ́bhir hávyo viśvádhā asi

English Translation (Griffith/Whitney)

For thee indeed are all these pressings, O Hero; for thee I fashion prayers that strengthen. Thou art, among men, in every wise the one to be invoked.

Translation

لكَ حقًّا هذهُ العَصْراتُ كلُّها، أيّها البطلُ؛ ولكَ أُنشِئُ الأدعيةَ (brahman) المُقوِّية. أنتَ، بينَ الناسِ، المدعوُّ في كلِّ وجهٍ وعلى كلِّ حال.

Word by Word

• तुभ्ये: to you
• तुभ्ये: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इमे: these
• इमे: कर्तृ (वाक्ये ‘सवनानि’ इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सवनानि: pressings; Soma-oblations
• सवनानि: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सवन (प्रातिपदिक)

• शूर: O hero
• शूर: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: शूर (प्रातिपदिक)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• तुभ्यम्: for you
• तुभ्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ब्रह्माणि: sacred formulas; prayers
• ब्रह्माणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक; नपुंसक)

• वर्धनानि: strengthening; increasing
• वर्धनानि: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Noun/Adjective (appositional epithet)
• Root: वर्धन (प्रातिपदिक)

• कृणोमि: I make; I perform
• कृणोमि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नृभिः: with men; by men
• नृभिः: करण (सह/साधन-भावे)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• हव्यः: to be invoked/oblated; worthy of offering
• हव्यः: कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: हव्य (प्रातिपदिक)

• विश्वधासि: you are in every way; you are universally (present/available)
• विश्वधासि: क्रिया
• Type: Verb (with indeclinable pre-member)
• Root: विश्वधा (अव्यय-प्रातिपदिक) + अस् (धातु)

Attribution

Rishi: RV-derived (Book 20 compilation).

Devata: Indra

Chandas: RV-style (likely Triṣṭubh); exact scansion depends on RV original

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Calm dedication → strengthening intention → assurance of universal invocation.","listener_experience":"Grounded confidence; sense of being backed by a dependable heroic force.","intensity":5}