Mantra 3

Sukta 37

Sanskrit (Devanagari)

त्वं धृष्णो धृषता वीतहव्यं प्रावो विश्वाभिरूतिभिः सुदासम्। प्र पौरुकुत्सिं त्रसदस्युमावः क्षेत्रसाता वृत्रहत्येषु पूरुम्

IAST Transliteration

tváṃ dhṛ́ṣṇo dhṛṣatā̀ vītá-havyaṃ právo víśvābhir ūtíbhiḥ sudā́sam | prá paurukútsiṃ trasádasyum āvaḥ kṣétrasātā vṛtra-hátyeṣu pūrúm ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou, O Bold, by bold might didst guard Sudās with every form of succour, him whose offering thou hast accepted. Thou didst aid Paurukutsi, thou didst aid Trasadasyu, and Pūru in the winning of the field, in the Vṛtra-slayings.

Translation

أنتَ، أيها الجسور، بقوةٍ جسورةٍ حميتَ سوداس بكلِّ وجوهِ العون—هو الذي قبلتَ قربانَه. وأعنتَ باوروكوتسي، وأعنتَ تراساداسيو، وبورو في نيلِ الحقلِ والغلبة، في ملاحمِ قتلِ ڤِرترا (Vṛtra).

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• धृष्णो: bold, daring
• धृष्णो: कर्तृ (त्वम्-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धृष्णु- (प्रातिपदिक; धृष्-धातु-निष्पन्न)

• धृषता: with boldness
• धृषता: करण (सह/उपाय-भावे)
• Type: Adjective
• Root: धृषत्- (प्रातिपदिक; धृष्-धातु-निष्पन्न)

• वीतहव्यम्: (him) whose oblation has been accepted / well-invoked
• वीतहव्यम्: कर्म (प्रावः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: वीतहव्य- (प्रातिपदिक; वीत- + हव्य)

• प्रावः: you protected
• प्रावः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) + प्र-

• विश्वाभिः: with all
• विश्वाभिः: करण (ऊतिभिः-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक)

• ऊतिभिः: helps, protections
• ऊतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऊति- (प्रातिपदिक)

• सुदासम्: Sudās (the king)
• सुदासम्: कर्म
• Type: Proper Noun
• Root: सुदास- (प्रातिपदिक; नाम)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• पौरुकुत्सिम्: Paurukutsi
• पौरुकुत्सिम्: कर्म
• Type: Proper Noun
• Root: पौरुकुत्सि- (प्रातिपदिक; नाम)

• त्रसदस्युम्: Trasadasyu
• त्रसदस्युम्: कर्म
• Type: Proper Noun
• Root: त्रसदस्यु- (प्रातिपदिक; नाम)

• आवः: you helped / protected
• आवः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) + आ-

• क्षेत्रसाता: winner of fields/territory
• क्षेत्रसाता: कर्तृ (त्वम्-सम्बोधन/विशेषण)
• Type: Noun (epithet/title)
• Root: क्षेत्रसात्- (प्रातिपदिक; क्षेत्र + साति/सात्)

• वृत्रहत्येषु: in the slayings of Vṛtra; in battles
• वृत्रहत्येषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वृत्रहत्य- (प्रातिपदिक)

• पूरुम्: Pūru
• पूरुम्: कर्म
• Type: Proper Noun
• Root: पूरु- (प्रातिपदिक; नाम)

Attribution

Rishi: Rigvedic source attribution (to be fixed by RV parallel)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (to be confirmed by RV parallel)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From bold protection to settled confidence in winning the field.","listener_experience":"A feeling of being backed by a lineage of victories; calm assurance after assertion.","intensity":6}