Mantra 5

Sukta 30

Sanskrit (Devanagari)

त्वंत्वमहर्यथा उपस्तुतः पूर्वेभिरिन्द्र हरिकेश यज्वभिः । त्वं हर्यसि तव विश्वमुक्थ्य१मसामि राधो हरिजात हर्यतम्

IAST Transliteration

tváṃ tvám aharyáthā úpa-stutaḥ pū́rvebhir indra hárikeśa yájvabhiḥ | tváṃ haryási táva víśvam ukthyàm asā́mi rā́dho harijāta haryatám ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou, thou wast irresistible when praised of old by the former sacrificers, O Indra of tawny hair. Thou art the tawny-bright; all that is worthy of hymn is thine: I win thy bounty, O tawny-born, the tawny boon most to be desired.

Translation

أنتَ، أنتَ كنتَ لا يُقاوَم حين مُدِحتَ قديمًا على ألسنةِ اليَجْفَن (أهلِ القربان) الأوّلين، يا إندرا ذا الشعرِ الذهبي. أنتَ المتلألئُ بالذهب؛ وكلُّ ما يستحقُّ الترتيلَ هو لك: أنالُ عطيتَكَ، يا مولودَ الذهب، العطيّةَ الذهبيةَ الأشدَّ اشتهاءً.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वम्: you (indeed)
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• अहर्: day
• अहर्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)

• यथा: as, just as
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• उपस्तुतः: praised, lauded
• उपस्तुतः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (past passive)
• Root: उप-स्तु (धातु √स्तु ‘स्तुतौ’) + क्त

• पूर्वेभिः: by the former/ancients
• पूर्वेभिः: करण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• हरिकेश: O tawny-haired (Indra)
• हरिकेश: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective (vocative epithet)
• Root: हरिकेश (प्रातिपदिक; हरि+केश)

• यज्वभिः: by the sacrificers
• यज्वभिः: करण
• Type: Noun
• Root: यज्वन् (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• हर्यसि: you are eager / you rush
• हर्यसि: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √हृ/हर् (धातु; ‘हर्यति’—to be eager/impetuous, to hasten/press on)

• तव: of you, your
• तव: सम्बन्ध
• Type: Pronoun (genitive)
• Root: युष्मद्

• विश्वम्: all, the whole
• विश्वम्: कर्म (आशयतः)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• उक्थ्यम्: worthy of hymn/praise
• उक्थ्यम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उक्थ्य (प्रातिपदिक; उक्थ ‘hymn’ + य)

• असामि: I am
• असामि: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु ‘अस्मि’)

• राधः: bounty, gift, wealth
• राधः: कर्म
• Type: Noun
• Root: राधस् (प्रातिपदिक)

• हरिजात: O born of the tawny (steeds)/tawny-born
• हरिजात: सम्बोधन
• Type: Adjective (vocative epithet)
• Root: हरिजात (प्रातिपदिक; हरि+जात)

• हर्यतम्: most desirable / most impetuous
• हर्यतम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: हर्यत (प्रातिपदिक; superlative in -तम)

Attribution

Rishi: RV-derived Indra hymn lineage (to be confirmed).

Devata: Indra

Chandas: RV meter class (likely Triṣṭubh; verify).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shringara","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From insistence and memory of past efficacy to confident asking and acquisition of boon.","listener_experience":"Warm devotion mixed with ambition; sense of being supported by tradition.","intensity":6}