Previous Mantra

Mantra 3

Sukta 109

ता अस्य नमसा सहः सपर्यन्ति प्रचेतसः । व्रतान्यस्य सश्चिरे पुरूणि पूर्वचित्तये वस्वीरनु स्वराज्यम्

tā́ asya námāsā sáhaḥ saparyánti prácetasaḥ | vratā́ny asya saścire purū́ṇi pūrvácittaye vásvīr ánu svārā́jyam ||

Those, the wise, with reverence worship his might; they have followed his ordinances, many, for ancient forethought—bounteous—following after sovereign power.

أولئك الحكماء، بـ«نَمَس» (التبجيل المقدّس) يعبدون بأسه؛ وقد اتّبعوا فرائضه الكثيرة لأجل بصيرةٍ قديمة—سخيّة—سائرين في إثر السيادة (سفاراجيا).

ताःthose (fem. pl.)
ताः:
कर्म (स्तुत्याः/पूज्याः) अथवा कर्मपद-सम्बन्धः (सपर्यन्ति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → सा (स्त्री.)
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of him/its’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नमसाwith reverence, by obeisance
नमसा:
करण
TypeNoun
Rootनमस् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
सहःmight, power
सहः:
कर्म (सपर्यन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसहस् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
सपर्यन्तिthey worship, they honor
सपर्यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootसपर्य् (धातु; ‘पूजायाम्/सेवायाम्’)
प्रचेतसःthe wise/foreknowing ones
प्रचेतसः:
कर्ता
TypeAdjective (substantive)
Rootप्र-चेतस् (विशेषण/नाम-प्रातिपदिक)
व्रतानिvows, ordinances
व्रतानि:
कर्म (सश्चिरे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootव्रत (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सश्चिरेthey have followed/observed
सश्चिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootसश्चर्/सश्चर् (धातु; ‘अनुसरणे/समाचरणे’—वेदिक प्रयोग) अथवा √चर् (चरति) इत्यस्य वेदिक-समास/उपसर्ग-प्रयोगः
पुरूणिmany
पुरूणि:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootपुरु (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘many’)
पूर्वचित्तयेfor ancient insight/forethought
पूर्वचित्तये:
सम्प्रदान (उद्देश्य/हित)
TypeNoun
Rootपूर्व-चित्ति (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘former thought/ancient insight’)
वस्वीःthe bountiful (fem. pl.)
वस्वीः:
कर्म (अनु इत्यनेन सह—अनुगमनस्य)
TypeAdjective (substantive)
Rootवस्वी (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘rich, bountiful’)
अनुafter, following
अनु:
क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ (अनुगमन/अनुवर्तन)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
स्वराज्यम्self-rule, sovereignty
स्वराज्यम्:
कर्म (अनु—अनुगम्यं/प्राप्यं)
TypeNoun
Rootस्व-राज्य (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)

Rishi: Ṛgvedic provenance; follow RV parallel attribution (to be verified).

Devata: Indra

Chandas: RV-style meter (verify by RV parallel).

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From reverent composure to confident sovereignty.","listener_experience":"A dignified strengthening: humility without weakness, authority without arrogance.","intensity":6}