Mantra 1

Sukta 105

Sanskrit (Devanagari)

त्वमिन्द्र प्रतूर्तिष्वभि विश्वा असि स्पृधः । अशस्तिहा जनिता विश्वतूरसि त्वं तूर्य तरुष्यतः

IAST Transliteration

tvám indra pratū́rtiṣv abhí víśvā asi spṛ́dhaḥ | aśastihā́ janitā́ viśvatū́r asi tváṃ tū́rya taruṣyató ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou, Indra, in the forward onsets art against all rivalries: slayer of reviling, begetter, all-conquering art thou; thou art the victor for the man who strains to win.

Translation

أنتَ يا إندرا، في الهجماتِ المتقدّمةِ تقفُ بإزاءِ كلِّ الخصومات. قاتلُ الهجاءِ، المُنْشِئُ؛ الغالبُ على كلِّ الجهاتِ أنتَ؛ وأنتَ الظَّفَرُ لمن يَجْهَدُ ليفوز.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• प्रतूर्तिषु: in/among the onsets/assaults (contests)
• प्रतूर्तिषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रतूर्ति (प्रातिपदिक)

• अभि: against, toward
• अभि: उपसर्ग/दिशा-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अभि

• विश्वाः: all
• विश्वाः: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: (अस्ति-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• स्पृधः: hostilities, rival challenges
• स्पृधः: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्पृध् (प्रातिपदिक: स्पृध्/स्पृधा ‘rivalry, hostile challenge’)

• अशस्तिहा: slayer of curses/evil speech
• अशस्तिहा: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective (agent noun)
• Root: अ-शस्ति-हन् (कृदन्त-समास; √हन्)

• जनिता: begetter, producer
• जनिता: कर्तृ
• Type: Noun (agent)
• Root: √जन् (कृदन्त: जनितृ/जनिता)

• विश्वतूरः: overpowering all
• विश्वतूरः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: विश्व-तूर (प्रातिपदिक; ‘all-conquering/overpowering all’)

• असि: you are
• असि: (अस्ति-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तूर्य: O swift one
• तूर्य: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: तूर्य (प्रातिपदिक; ‘swift/impetuous’)

• तरुष्यतः: of the one who is rushing/striving
• तरुष्यतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Participle (present)
• Root: √तृष्/√तर्ष् (कृदन्त: तरुष्यत् ‘hastening/pressing on’)

Attribution

Rishi: RV-derived (Indra victory hymn tradition).

Devata: Indra

Chandas: RV meter (likely Anuṣṭubh/Triṣṭubh depending on RV source; confirm against RV source).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"Confront rivalry → cut reviling → surge into victory.","listener_experience":"Boldness and defiance; feeling shielded from criticism and energized to act.","intensity":9}