Mantra 4

Sukta 104

Sanskrit (Devanagari)

त्वं दाता प्रथमो राधसामस्यसि सत्य ईशानकृत्। तुविद्युम्नस्य युज्या वृणीमहे पुत्रस्य शवसो महः

IAST Transliteration

tváṃ dātā́ prathamó rā́dhasām asyási satyá īśānakṛ́t | tuvidyumnásya yújyā vṛṇīmahe putrásya śávaso máhaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou art the giver, foremost of all bounties; true, the maker of dominion: we choose for yoking the fellowship of abundant glory,—the great might of the son of strength.

Translation

أنتَ الواهبُ، الأوّلُ في كلِّ العطايا؛ أنتَ الصادقُ، صانعُ السُّلطان. نختارُ للاقترانِ رِفقةَ المجدِ الغزير—القوّةَ العظمى لابنِ الشَّوَس (śavas)، ابنِ البأس.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दाता: giver
• दाता: कर्तृ
• Type: Noun (agent)
• Root: दा (धातु) → दातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• प्रथमः: first
• प्रथमः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• राधसाम्: of gifts/boons
• राधसाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राधस् (प्रातिपदिक)

• अस्य: of this (one/thing)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• सत्यः: true
• सत्यः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• ईशानकृत्: lordly maker/sovereign accomplisher
• ईशानकृत्: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective (agent/epithet)
• Root: ईशान (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत् (कृदन्त)

• तुविद्युम्नस्य: of abundant glory
• तुविद्युम्नस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (compound)
• Root: तुविद्युम्न (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)

• युज्या: fit to be yoked/appropriate
• युज्या: कर्म
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → युज्य (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)

• वृणीमहे: we choose
• वृणीमहे: —
• Type: Verb
• Root: वृ (वृञ् वरणे) धातु

• पुत्रस्य: of the son
• पुत्रस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• शवसः: of strength/might
• शवसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• महः: of greatness
• महः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: महत्/महि (प्रातिपदिक; ‘महस्’)

Attribution

Rishi: RV-derived (Indra hymn tradition).

Devata: Indra

Chandas: RV meter (likely Triṣṭubh; confirm against RV source).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Recognition of giver → alignment with truth → calm confidence in empowered prosperity.","listener_experience":"Settled assurance; sense of dignified abundance and legitimate authority.","intensity":6}