Sutra 15

Devanagari script

दूष्यमहामात्रपुत्रमात्मसंभावितं वा सत्त्री राजपुत्रस्त्वं शत्रुभयादिह न्यस्तोऽसि इत्युपजपेत् ॥ कZ_०५.१.१५ ॥

Transliteration

dūṣyamahāmātraputram ātmasaṃbhāvitaṃ vā sattrī rājaputras tvaṃ śatrubhayād iha nyasto 'si ity upajapet

Translation

ينبغي لعميلٍ من نوع «سَتْرِين» أن يُقنع سرًّا ابنَ شخصٍ مُلوَّث السمعة أو ابنَ موظفٍ كبير—أو من كان طموحًا/مُعجبًا بنفسه—قائلًا: «أنتَ أمير؛ ومن خوف الأعداء وُضِعتَ هنا (مُستترًا)».

Word by Word

• दूष्य: corruptible / tainted / to be discredited
• Type: Adjective
• Root: दूष्य (दुष्/दूष्-धातु से निष्पन्न)
• Form: प्रथमा/द्वितीया एकवचन; नपुंसकलिङ्ग (विशेषण-रूप, ‘दूष्य’ = दूषणीय/दूषित)

• महामात्र-पुत्रम्: the son of a high officer (mahāmātra)
• Type: Noun
• Root: महामात्र + पुत्र
• Form: द्वितीया एकवचन; पुल्लिङ्ग; ‘महामात्रस्य पुत्रः’

• आत्म-सम्भावितम्: self-important / self-conceited
• Type: Adjective (Past passive participle)
• Root: सम् + भू (सम्भव) → सम्भावित (कृदन्त)
• Form: द्वितीया एकवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसक (यहाँ ‘…पुत्रम्’ का विशेषण); ‘आत्मना सम्भावितः’ = स्वयम् अपने को योग्य/महत्त्वपूर्ण मानने वाला

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक निपात

• सत्त्री: a female spy / female agent
• Type: Noun
• Root: सत्त्री (स्त्रीलिङ्ग)
• Form: प्रथमा एकवचन; स्त्रीलिङ्ग

• राजपुत्रः: a prince / king’s son
• Type: Noun
• Root: राज + पुत्र
• Form: प्रथमा एकवचन; पुल्लिङ्ग; ‘राज्ञः पुत्रः’

• त्वम्: you
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: प्रथमा एकवचन; मध्यमपुरुष

• शत्रु-भयात्: from fear of the enemy
• Type: Noun
• Root: शत्रु + भय
• Form: पञ्चमी एकवचन; नपुंसकलिङ्ग; ‘शत्रोः भयम्’ → ‘शत्रुभय’

• इह: here
• Type: Indeclinable
• Root: इह
• Form: देशवाचक अव्यय

• न्यस्तः: placed / deposited (here)
• Type: Participle (PPP)
• Root: नि + अस्/स्था (न्यास/न्यस्त, कृदन्त)
• Form: प्रथमा एकवचन; पुल्लिङ्ग; ‘न्यस्’ = स्थापित/रखा गया

• असि: you are
• Type: Verb
• Root: अस्
• Form: लट्; मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• इति: thus (saying)
• Type: Quotative particle
• Root: इति
• Form: उद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय

• उपजपेत्: he should whisper/instigate (by repeated confidential suggestion)
• Type: Verb
• Root: उप + जप्
• Form: विधिलिङ्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद (आदेश/विधान)

Entities Mentioned

• sattrin (agent)
• son of dūṣya
• son of mahāmātra
• ambitious person (ātmasaṃbhāvita)
• enemies (śatru)
• prince (rājaputra)

More Details

FAQs

What is the political purpose of telling someone ‘you are a prince’?

It weaponizes ego and hope, making the target pliable for recruitment, control, or to provoke actions useful to the state.

Who is the ideal target per this sutra?

A well-connected son (of a suspect or high official) or any person with strong self-importance—high susceptibility to status-based deception.