Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 64

विशेषतश्च संघानां संघधर्मिणां च राजकुलानां द्यूतनिमित्तो भेदस्तन्निमित्तो विनाश इत्यसत्प्रग्रहः पापिष्ठतमो व्यसनानां तन्त्रदौर्बल्यादिति ॥ कZ_०८.३.६४ ॥

viśeṣataś ca saṃghānāṃ saṃghadharmiṇāṃ ca rājakulānāṃ dyūtanimitto bhedas tannimitto vināśa ity asatpragrahaḥ pāpiṣṭhatamo vyasanānāṃ tantradaurbalyād iti

وخاصةً بالنسبة للاتحادات والكيانات السياسية ذات الطابع المؤسسي، وكذلك للأسر الملكية، فإن القمار يسبب الانقسام، ومن ذلك الانقسام يأتي الهلاك. لذلك فإن السعي وراء ما لا يليق (asat-pragraha) هو أشدّ الرذائل إثمًا، لأنه يضعف نظام الحكم.

विशेषतःespecially; in particular
विशेषतः:
TypeIndeclinable
Rootविशेष
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्यय), अर्थे ‘विशेषेण/विशेषरूपेण’
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
संघानाम्of confederations/associations (corporate bodies)
संघानाम्:
TypeNoun
Rootसंघ
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन
संघधर्मिणाम्of those having the polity/constitution of a confederation
संघधर्मिणाम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootसंघधर्मिन्
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन; ‘संघधर्म’ यस्य सः
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
राजकुलानाम्of royal houses/dynasties
राजकुलानाम्:
TypeNoun
Rootराजकुल
Formनपुंसकलिङ्ग (प्रायः), षष्ठी बहुवचन
द्यूतनिमित्तःhaving gambling as the cause; caused by gambling
द्यूतनिमित्तः:
TypeNoun (used adjectivally)
Rootद्यूतनिमित्त
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘द्यूत-कारणः’
भेदःsplit; dissension
भेदः:
TypeNoun
Rootभेद
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘तद्-’ (अन्वय: तन्निमित्तः)
निमित्तःhaving as the cause; due to
निमित्तः:
TypeNoun (used adjectivally)
Rootनिमित्त
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘कारणः’
विनाशःruin; destruction
विनाशः:
TypeNoun
Rootविनाश
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
इतिthus; ‘so’ (quotative)
इति:
TypeParticle/Quotative
Rootइति
Formइत्यादि-निर्देशक अव्यय; पूर्वोक्त-वाक्यसमाप्ति
असत्प्रग्रहःimproper indulgence/addiction (to vice)
असत्प्रग्रहः:
TypeNoun
Rootअसत्प्रग्रह
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘असत्’ (अनुचित/असाधु) + ‘प्रग्रह’ (ग्रहण/आसक्ति)
पापिष्ठतमःthe most sinful; worst
पापिष्ठतमः:
TypeAdjective
Rootपापिष्ठतम
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘पाप’ का अतिशयतम (superlative)
व्यसनानाम्among vices/addictions (calamities)
व्यसनानाम्:
TypeNoun
Rootव्यसन
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन
तन्त्रदौर्बल्यात्because of weakness of the polity/administrative system
तन्त्रदौर्बल्यात्:
TypeNoun
Rootतन्त्रदौर्बल्य
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन; हेतौ/कारणे ‘-आत्’
इतिthus
इति:
TypeParticle/Quotative
Rootइति
Formवाक्यसमाप्त्यर्थक अव्यय
S
saṃgha (confederacy/corporate polity)
R
rājakula (dynasty)
T
tantra (governing apparatus/system)

FAQs

Their stability depends heavily on internal consensus and kin/elite cohesion; gambling accelerates rival camps and grievances, quickly converting private disputes into constitutional or succession crises.

The operative machinery of rule—procedures, discipline, coordination, and authority structures; gambling corrodes these by factionalizing decision-making and loyalty.