Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 5

द्वैराज्यवैराज्ययोर्द्वैराज्यमन्योन्यपक्षद्वेषानुरागाभ्यां परस्परसंघर्षेण वा विनश्यति वैराज्यं तु प्रकृतिचित्तग्रहणापेक्षि यथास्थितमन्यैर्भुज्यते इत्याचार्याः ॥ कZ_०८.२.०५ ॥

dvairājyavairājyayordvairājyamanyonyapakṣadveṣānurāgābhyāṃ parasparasaṃgharṣeṇa vā vinaśyati vairājyaṃ tu prakṛticittagrahaṇāpekṣi yathāsthitamanyairbhujyate ityācāryāḥ

بين «الملكية المزدوجة» و«الحكم بلا ملك»: تفنى الملكية المزدوجة بسبب كراهية الفِرَق والتحزّب والمحاباة المتبادلة، أو بسبب الصدام المباشر بينهما؛ أمّا الحكم بلا ملك، إذ يعتمد على استمالة عقول عناصر الدولة، فيبقى على حاله ويستمتع به (ويستولي عليه) الآخرون—كما يقول المعلّمون.

द्वैराज्य-वैराज्ययोःof (the situations of) dual-kingship and single-sovereignty
द्वैराज्य-वैराज्ययोः:
TypeNoun
Rootद्वि + राजन्; वि + राजन्
Formषष्ठी-द्विवचनम् (genitive dual)
द्वैराज्यम्dual-kingship
द्वैराज्यम्:
TypeNoun
Rootद्वि + राजन्
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
अन्योन्य-पक्ष-द्वेष-अनुरागाभ्याम्through mutual factional hatred and attachment (partiality)
अन्योन्य-पक्ष-द्वेष-अनुरागाभ्याम्:
TypeNoun (instrumental phrase)
Rootअन्योन्य; पक्ष; द्विष्; अनुरञ्ज्
Formतृतीया-द्विवचनम् (instrumental dual); द्वेष/अनुराग-शब्दयोः द्वन्द्वार्थ-समाहारः
परस्पर-संघर्षेणor by mutual conflict
परस्पर-संघर्षेण:
TypeNoun
Rootपरस्पर; सं + घृष्
Formतृतीया-एकवचनम्, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः (instrumental singular)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
विनश्यतिperishes / collapses
विनश्यति:
TypeVerb
Rootनश् (वि + नश्)
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
वैराज्यम्single sovereignty (one-man rule)
वैराज्यम्:
TypeNoun
Rootवि + राजन्
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
तुbut
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्ययम्
प्रकृति-चित्त-ग्रहण-अपेक्षिdependent on winning over the minds (loyalty) of the constituent elements (of the state)
प्रकृति-चित्त-ग्रहण-अपेक्षि:
TypeAdjective
Rootप्रकृति; चित्त; ग्रह्; अपेक्ष्
Formविशेषणम्; प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गे वैराज्यं प्रति; अपेक्षि = अपेक्षिन्-प्रातिपदिकम्
यथा-स्थितम्remaining as it is (stable)
यथा-स्थितम्:
TypeAdjective (with indeclinable)
Rootयथा; स्था
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; वैराज्यं प्रति विशेषणम्
अन्यैःby others
अन्यैः:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formतृतीया-बहुवचनम्, पुल्लिङ्गम् (instrumental plural)
भुज्यतेis enjoyed/appropriated (controlled)
भुज्यते:
TypeVerb
Rootभुज्
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive)
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्ययम्
आचार्याःthe teachers (authorities)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुल्लिङ्गम्
D
dual kingship
I
interregnum/kinglessness
F
factions
P
prakṛtis (state elements)
Ā
ācāryas (teachers)

FAQs

Factional polarization and mutual conflict between the two centers of authority, leading to collapse.

In the absence of decisive sovereign direction, others can win over state-elements and appropriate control and benefits of the state.