तेषां जनपदभिजनमवग्रहं चाप्ततः परीक्षेत समानविद्येभ्यः शिल्पं शास्त्रचक्षुष्मत्तां च कर्मारम्भेषु प्रज्ञां धारयिष्णुतां दाक्ष्यं च कथायोगेषु वाग्मित्वं प्रागल्भ्यं प्रतिभानवत्त्वं च संवासिभ्यः शीलबलारोग्यसत्त्वयोगमस्तम्भमचापलं च प्रत्यक्षतः सम्प्रियत्वमवैरत्वं च ॥ कZ_०१.९.०३ ॥
teṣāṃ janapadabhijanamavagrahaṃ cāptataḥ parīkṣeta samānavidyebhyaḥ śilpaṃ śāstracakṣuṣmattāṃ ca karmārambheṣu prajñāṃ dhārayiṣṇutāṃ dākṣyaṃ ca kathāyogeṣu vāgmitvaṃ prāgalbhyaṃ pratibhānavattvaṃ ca saṃvāsibhyaḥ śīlabalārogyasattvayogamastambhamacāpalaṃ ca pratyakṣataḥ sampriyatvamavairatvaṃ ca
ينبغي أن يفحصهم على النحو الآتي: من مُخبِرين موثوقين، يتحقق من موطنهم ومكانة نسبهم، وكذلك من أي وصمة تُسقط الأهلية؛ ومن المتدرّبين في العلوم نفسها، يتحقق من مهارتهم الفنية وقدرتهم على الاستدلال عبر المتون؛ وعند الشروع في الأعمال، يتحقق من ذكائهم وثباتهم وكفاءتهم العملية؛ وفي المداولات، يتحقق من فصاحتهم وثقتهم بأنفسهم وحضور بديهتهم؛ ومن المقيمين معهم، يتحقق من سلوكهم وقوتهم وصحتهم وشجاعتهم، مع خلوّهم من الكِبر والتقلّب؛ وبالملاحظة المباشرة، يتحقق من محبوبيتهم وخلوّهم من العداوة.
A layered, multi-source assessment: informant reports for origin/lineage and disqualifying marks; peer review for skill and śāstra-based judgment; task-start observation for intelligence and execution ability; deliberation settings for communication and presence of mind; neighborhood testimony for conduct/health/courage; and direct observation for social acceptability and absence of active enmities.
Triangulated verification (background checks + peer evaluation + performance observation) to reduce appointment risk and information asymmetry.