Sutra 14
Devanagari script
उच्छेदनीयं वास्य मित्रं मध्यमो लिप्सेत कर्शितमेनं त्रायेत मध्यमवृद्धिभयात् ॥ कZ_०७.१८.१४ ॥
Transliteration
ucchedanīyaṃ vā 'sya mitraṃ madhyamo lipseta karśitam enaṃ trāyeta madhyama-vṛddhi-bhayāt
Translation
أو قد يسعى «المَدهْيَما» إلى كسب حليفٍ يصلح للإبادة؛ ومع ذلك ينبغي حمايته بعد إنهاكه—خوفًا من ازدياد «المَدهْيَما» قوةً (أي لمنع تضخم الخصم على نحو مفرط).
Word by Word
उच्छेदनीयम्to be eliminated / fit to be cut off
उच्छेदनीयम्:
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootउत्-छिद्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; कृदन्त-विशेषण; -अनीय (gerundive/future passive participle) प्रत्यय; अर्थः ‘उच्छेदं कर्तुं योग्यः/कर्तव्यः’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक (either/or)
अस्यof him / of this one
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी, एकवचन, पुं/नपुंसक; ‘अस्य’ = ‘of him/this (one)’
मित्रम्ally, friend
मित्रम्:
TypeNoun
Rootमित्र
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया
मध्यमःthe middle king (intermediate ruler)
मध्यमः:
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootमध्यम
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘मध्यमः’ = मध्यम-राजा (intermediate king)
लिप्सेतshould desire/seek to obtain
लिप्सेत:
TypeVerb
Rootलभ्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; desiderative sense via ‘लिप्स’ (from √लभ्)
कर्शितम्weakened, emaciated
कर्शितम्:
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootकृश्
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; कृदन्त (क्त) ‘कर्शित’ = कृशित/दुर्बलीकृत
एनम्him
एनम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formद्वितीया, एकवचन, पुं; ‘him/that one (near in discourse)’
त्रायेतshould protect, should rescue
त्रायेत:
TypeVerb
Rootत्रा
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; √त्रा ‘to protect’
मध्यम-वृद्धि-भयात्from fear of the middle king’s increase in power
मध्यम-वृद्धि-भयात्:
TypeNoun (with ablative)
Rootभय
Formसमासपद; अन्तिमपद ‘भय’ नपुंसक/पुं (प्रयोगे नपुंसकं सामान्यं), एकवचन, पञ्चमी (अपादान) ‘-भयात्’; पूर्वपदानि: मध्यम (middle king) + वृद्धि (increase, aggrandizement)
Entities Mentioned
M
madhyamaM
mitraFAQs
Because eliminating him may hand territory, revenue, or strategic position to a rival; preserving a weakened buffer can be preferable to rival consolidation.