Sutra 13
Devanagari script
हृदयादुद्धृत्याग्नौ प्रक्षिप्तं चिटिचिटायदिन्द्रधनुर्वर्णं वा विषयुक्तं विद्यात्दग्धस्य हृदयमदग्धं दृष्ट्वा वा ॥ कZ_०४.७.१३ ॥
Transliteration
hṛdayād uddhṛtyāgnau prakṣiptaṃ ciṭiciṭāyad indradhanurvarṇaṃ vā viṣayuktaṃ vidyāt dagdhasya hṛdayam adagdhaṃ dṛṣṭvā vā
Translation
After removing the heart and throwing it into fire, if it crackles or shows rainbow-like coloration, one should know it is poisoned; likewise, if in a burnt body the heart is seen unburnt.
Word by Word
हृदयात्from the heart
हृदयात्:
TypeNoun
Rootहृदय
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी एकवचन (अपादान)
उद्धृत्यhaving extracted / after taking out
उद्धृत्य:
TypeVerb
Rootउद्-√हृ
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
अग्नौin the fire
अग्नौ:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (अधिकरण)
प्रक्षिप्तम्(when) thrown in / having been cast (into)
प्रक्षिप्तम्:
TypeVerb
Rootप्र-√क्षिप्
Formकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः (past passive participle)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
चिटिचिटायत्making a crackling/sizzling sound (“chiṭi-chiṭi”)
चिटिचिटायत्:
TypeIndeclinable/Onomatopoeia
Rootचिटिचिटा (अनुकरण)
Formअनुकरणशब्द; अव्ययवत् प्रयोगः (sound-expression)
इन्द्रधनुः-वर्णम्of rainbow-like colour / iridescent-coloured
इन्द्रधनुः-वर्णम्:
TypeAdjective
Rootइन्द्रधनुस्-वर्ण
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण (प्रक्षिप्तम्/हृदयम् इत्यादेः)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
विषयुक्तम्mixed with poison / poisoned
विषयुक्तम्:
TypeAdjective
Rootविष-युक्त
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण
विद्यात्one should know / should infer
विद्यात्:
TypeVerb
Root√विद्
Formविधिलिङ्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन
दग्धस्यof the burnt (one/thing)
दग्धस्य:
TypeAdjective (participial)
Rootदग्ध
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन; (दग्धस्य हृदयस्य)
हृदयम्the heart
हृदयम्:
TypeNoun
Rootहृदय
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
अदग्धम्unburnt / not burnt
अदग्धम्:
TypeAdjective
Rootअ-दग्ध
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; निषेध-उपसर्ग ‘अ-’
दृष्ट्वाhaving seen / on seeing
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Root√दृश्
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
Entities Mentioned
H
heartF
fireFAQs
It provides an inspectable internal organ for a repeatable test, aiming to strengthen proof beyond external symptoms.