Sutra 17
Devanagari script
दुर्भिक्षे राजा बीजभक्तोपग्रहं कृत्वानुग्रहं कुर्यात्दुर्गसेतुकर्म वा भक्तानुग्रहेण भक्तसंविभागं वा देशनिक्षेपं वा ॥ कZ_०४.३.१७ ॥
Transliteration
durbhikṣe rājā bījabhaktopagrahaṃ kṛtvānugrahaṃ kuryātdurgasetukarma vā bhaktānugraheṇa bhaktasaṃvibhāgaṃ vā deśanikṣepaṃ vā
Translation
عند وقوع المجاعة، ينبغي للملك أن يمدّ الناس بالإغاثة عبر تقديم سلفٍ من البذور والحصص الغذائية؛ أو الشروع في أعمال التحصين ومشاريع الريّ/الأشغال العامة؛ أو توزيع الحصص كمعونة؛ أو إعادة توطين الناس/نقلهم إلى مناطق ملائمة.
Word by Word
दुर्भिक्षेin a famine
दुर्भिक्षे:
TypeNoun
Rootदुर्भिक्ष
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; (दुर्भिक्षे = दुर्भिक्षे सति) लोकेटिव-अब्सोल्यूट/सप्तमी-प्रयोगः
राजाthe king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; कर्ता
बीजभक्तोपग्रहम्an advance/relief of seed and rations
बीजभक्तोपग्रहम्:
TypeNoun
Rootउपग्रह
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म; समासः = बीज-भक्त-उपग्रह (बीजस्य च भक्तस्य च उपग्रहः)
कृत्वाhaving done / after making
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया
अनुग्रहम्favor/relief
अनुग्रहम्:
TypeNoun
Rootअनुग्रह
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म
कुर्यात्should do / should provide
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन; कर्ता = राजा
दुर्गसेतुकर्मwork on forts and bridges (public works)
दुर्गसेतुकर्म:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (contextually विकल्पे कर्मरूपेण); समासः = दुर्ग-सेतु-कर्म (दुर्गस्य सेतोः कर्म)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
भक्तानुग्रहेणby means of ration-relief
भक्तानुग्रहेण:
TypeNoun
Rootअनुग्रह
Formपुंलिङ्ग; तृतीया एकवचन; करण/हेतु; समासः = भक्त-अनुग्रह (भक्तेन/भक्तस्य अनुग्रहः—context: ration-relief)
भक्तसंविभागम्distribution of rations
भक्तसंविभागम्:
TypeNoun
Rootसंविभाग
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म; समासः = भक्त-संविभाग (भक्तस्य संविभागः)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
देशनिक्षेपम्relocation/settlement in a place
देशनिक्षेपम्:
TypeNoun
Rootनिक्षेप
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म; समासः = देश-निक्षेप (देशे निक्षेपः/देशस्य निक्षेपः—context: relocation/settlement)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
Entities Mentioned
K
king (rājā)P
population (janapada implied)F
fort (durga)I
irrigation works (setu)FAQs
It preserves future production capacity while preventing immediate starvation—stabilizing both revenue base and social order.
To provide employment/food-for-work and simultaneously strengthen security and water infrastructure for recovery.