Sutra 5
Devanagari script
भिक्षुकवैदेहकौ मत्तोन्मत्तौ बलादापदि चातिसंनिकृष्टाः प्रवृत्तप्रवेशाश्चादण्ड्याः अन्यत्र प्रतिषेधात् ॥ कZ_०४.१३.०५ ॥
Transliteration
bhikṣukavaidehakau mattonmattau balādāpadi cātisaṃnikṛṣṭāḥ pravṛttapraveśāścādaṇḍyāḥ anyatra pratiṣedhāt
Translation
المتسوّلون والزهاد الجوّالون (vaidehaka)، والسكران أو المختلّ عقليًا، ومن أُكره بالقوة، ومن دخل عند وقوع كارثة، ومن دخل بسبب شدة القرب (أي عن خطأ/ضرورة) لا يُعاقَبون—إلا إذا كان الدخول محظورًا صراحةً.
Word by Word
भिक्षुकbeggars
भिक्षुक:
TypeNoun
Rootभिक्ष्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन (समुच्चित-गणना)
वैदेहकौthe two Vaidehakas
वैदेहकौ:
TypeNoun
Rootविदेह
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-द्विवचन
मत्तintoxicated
मत्त:
TypeAdjective
Rootमद्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-द्विवचन (मत्त-उन्मत्तयोः विशेषणम्)
उन्मत्तौinsane
उन्मत्तौ:
TypeAdjective
Rootउन्मद्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-द्विवचन
बलात्by force
बलात्:
TypeAvyaya
Rootबल
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; अर्थे—बलपूर्वकं/बलात्
आपदिin an emergency
आपदि:
TypeNoun
Rootआपद्
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; अर्थे—आपत्काले
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अतिसंनिकृष्टाःthose who are very near (at hand)
अतिसंनिकृष्टाः:
TypeAdjective
Rootसं-नि-कृष्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; कृदन्त-निष्ठा/क्त (संनिकृष्ट) उपसर्गैः ‘अति-सम्-नि-’; अर्थे—अत्यन्तं समीपस्थाः
प्रवृत्तप्रवेशाःthose engaged in (making) entry / attempting entry
प्रवृत्तप्रवेशाः:
TypeNoun (bahuvrihi adjective)
Rootप्र-√वृत् / प्र-√विश्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; समासः—प्रवृत्तः (engaged/undertaking) + प्रवेशः (entry) → ‘प्रवृत्तप्रवेश’ = येषां प्रवेशः प्रवृत्तः/ये प्रवेशे प्रवृत्ताः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अदण्ड्याःare not punishable
अदण्ड्याः:
TypeAdjective
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; नञ्-तत्पुरुषः (अ- + दण्ड्य)
अन्यत्रexcept
अन्यत्र:
TypeAvyaya
Rootअन्यत्र
Formदेश/अपवादार्थक अव्यय; अर्थे—‘except/otherwise’
प्रतिषेधात्from (a) prohibition / if there is a prohibition
प्रतिषेधात्:
TypeNoun
Rootप्रति-√षिध्
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन; भाववाचक-नाम (प्रतिषेध)
Entities Mentioned
B
beggarsA
ascetics (vaidehaka)I
intoxicated personsM
mentally deranged personsC
coerced entrantsD
disaster-affected entrantsH
householders/authorities issuing prohibitionsFAQs
He limits criminalization where intent and control are weak (madness, coercion, disaster), while preserving order by allowing punishment when a clear prohibition has been communicated.
It functions like notice: once entry is clearly forbidden, subsequent entry indicates disregard, justifying sanction.