Sutra 34
Devanagari script
राजार्थे कारणिकस्याप्रतिबध्नतः प्रतिषेधयतो वाज्ञां निबन्धादायव्ययमन्यथा नीवीमवलिखतो द्विगुणः ॥ कZ_०२.७.३४ ॥
Transliteration
rājārthe kāraṇikasyāpratibadhnataḥ pratiṣedhayato vā ājñāṃ nibandhād āyavyayam anyathā nīvīm avalikhato dviguṇaḥ
Translation
إذا كان ذلك في شؤون الملك، فإن الموظف (kāraṇika) إذا لم يُنفِّذ الضبط الواجب، أو عرقل أمرًا مشروعًا؛ أو قيّد الإيرادات والمصروفات على خلاف السجلّ المكتوب؛ أو زوّر الرصيد المُرحَّل (nīvī) — فالعقوبة غرامة مضاعفة (ضعف الغرامة المعيارية).
Word by Word
राजार्थेin the king’s business / in state matters
राजार्थे:
TypeNoun
Rootराज + अर्थ
Formपुं; एकवचन; सप्तमी
कारणिकस्यof the accountant (official)
कारणिकस्य:
TypeNoun
Rootकारणिक
Formपुं; एकवचन; षष्ठी
अप्रतिबध्नतः(of one) not restraining / not preventing
अप्रतिबध्नतः:
TypeVerb (participle)
Rootप्रतिबन्ध् (प्रति + बन्ध्)
Formवर्तमानकाले; शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; परस्मैपदी; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी (कारणिकस्य विशेषणम्); नञ्-पूर्वक
प्रतिषेधयतः(of one) forbidding / preventing
प्रतिषेधयतः:
TypeVerb (participle)
Rootप्रतिषेधय् (causative of प्रति + षिध्/षेध्)
Formवर्तमानकाले; शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; परस्मैपदी; एकवचन; षष्ठी (कारणिकस्य विशेषणम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
आज्ञाम्an order / command
आज्ञाम्:
TypeNoun
Rootआज्ञा
Formस्त्री; एकवचन; द्वितीया
निबन्धात्from the record/document (register)
निबन्धात्:
TypeNoun
Rootनिबन्ध
Formपुं; एकवचन; पञ्चमी
आदायhaving taken / taking
आदाय:
TypeGerund
Rootआ + दा
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive)
व्ययम्expenditure (an expense entry/amount)
व्ययम्:
TypeNoun
Rootव्यय
Formपुं; एकवचन; द्वितीया
अन्यथाotherwise / falsely
अन्यथा:
TypeAdverb
Rootअन्यथा
Formक्रियाविशेषण अव्यय
नीवीम्the reserve fund / capital (treasury reserve)
नीवीम्:
TypeNoun
Rootनीवी
Formस्त्री; एकवचन; द्वितीया
अवलिखतः(of one) altering/defacing by writing; tampering (with entries)
अवलिखतः:
TypeVerb (participle)
Rootअव + लिख्
Formवर्तमानकाले; शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; परस्मैपदी; एकवचन; षष्ठी (कारणिकस्य विशेषणम्)
द्विगुणःdouble (as penalty/fine)
द्विगुणः:
TypeAdjective (used as noun)
Rootद्वि + गुण
Formपुं; एकवचन; प्रथमा (दण्ड/अर्थदण्डः implied)
Entities Mentioned
R
rājā (state/king)K
kāraṇika (officer/accountant)FAQs
Because they occur in the king’s business and undermine command-and-control and fiscal integrity; the state treats them as aggravated misconduct.
A binding written register functions as the authoritative source; deviations from it signal fraud or unauthorized action.