Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 6

इष्वस्त्रप्रहरणावरणोपकरणकल्पनाः सारथिरथिकरथ्यानां च कर्मस्वायोगं विद्यात् आकर्मभ्यश्च भक्तवेतनं भृतानामभृतानां च योग्यारक्षानुष्ठानमर्थमानकर्म च ॥ कZ_०२.३३.०६ ॥

iṣvastrapraharaṇāvaraṇopakaraṇakalpanāḥ sārathirathikarathyānāṃ ca karmasvāyogaṃ vidyāt ākarmabhyaś ca bhaktavetanaṃ bhṛtānām abhṛtānāṃ ca yogyārakṣānuṣṭhānam arthamānakarma ca

ينبغي أن يفهم تجهيز وتوفير أسلحة المقذوفات، وأسلحة الضرب، ومعدات الوقاية، واللوازم المساندة؛ وكذلك الإسناد الملائم (أو عدم الإسناد) للسائقين، ومقاتلي العربات، ووحدات العربات إلى المهام. وعليه أيضًا أن يضمن عدم صرف الحصص والرواتب عند عدم أداء الخدمة، وأن يفرض حراسةً مناسبة لكلٍّ من الأفراد المجنّدين وغير المجنّدين، وأن يشرف على الأعمال المتعلقة بالإيرادات وبالمقاييس/المعايير.

इष्वस्त्रप्रहरणावरणोपकरणकल्पनाःarrangements/regulations for missiles, weapons, striking implements, protective gear, and equipment
इष्वस्त्रप्रहरणावरणोपकरणकल्पनाः:
TypeNoun
Rootकल्पना (√कॢप्)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; (समस्तपद) ‘कल्पनाः’ = व्यवस्थाः/विधानानि
सारथिof the charioteer
सारथि:
TypeNoun
Rootसारथि
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (समूह-षष्ठी आरम्भ)
रथिकof chariot-warriors
रथिक:
TypeNoun
Rootरथिक
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन (द्वन्द्व-समुच्चयार्थे)
रथ्यानामof those belonging to the chariot unit (chariot-men/attendants)
रथ्यानाम:
TypeNoun
Rootरथ्य
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
कर्मसुin (their) duties/works
कर्मसु:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन
आयोगम्proper assignment/fitness (for those duties)
आयोगम्:
TypeNoun
Rootआयोग
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘विद्यात्’ इत्यस्य कर्म
विद्यात्should know/should determine
विद्यात्:
TypeVerb
Root√विद्
Formलोट्/विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष-एकवचन
आकर्मभ्यःfrom non-duty (situations)/from absence of work
आकर्मभ्यः:
TypeNoun
Rootआकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-बहुवचन
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
भक्तवेतनम्rations and wages
भक्तवेतनम्:
TypeNoun
Rootभक्त + वेतन
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘विद्यात्’ इत्यस्य (अध्याहृत) कर्म
भृतानाम्of the paid (hired men)
भृतानाम्:
TypeNoun/Participle (used substantively)
Rootभृत (√भृ)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन; ‘भृत’ = वेतनभृत/भृतक (hired/paid)
अभृतानाम्of the unpaid (non-hired men)
अभृतानाम्:
TypeNoun/Participle (used substantively)
Rootअभृत (a- + भृत)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन; नञ्-प्रत्ययान्त
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
योग्यproper/fit
योग्य:
TypeAdjective
Rootयोग्य
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘आरक्षा…’ इत्यस्य विशेषण (समस्ते पूर्वपद)
आरक्षाguarding/security
आरक्षा:
TypeNoun
Rootआरक्षा
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; समासे ‘योग्य-आरक्षा-अनुष्ठानम्’
अनुष्ठानम्performance/execution
अनुष्ठानम्:
TypeNoun
Rootअनुष्ठान (√स्था with anu-)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘विद्यात्’ इत्यस्य कर्म
अर्थम्the purpose/benefit (state interest)
अर्थम्:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘विद्यात्’ इत्यस्य कर्म (समुच्चित)
आनकर्मancillary/additional work
आनकर्म:
TypeNoun
Rootआनकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘अर्थम् … च’ इत्यत्र समुच्चित कर्म
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
M
military superintendent/command authority
C
charioteers (sārathi)
C
chariot-warriors (rathika)
T
troops (bhṛta/abhṛta)

FAQs

Provisioning control (weapons/armor), deployment control (who is assigned to duties), and financial control (no wages/rations without service), along with enforcement of guard obligations and oversight of revenue-and-measurement related work.

Link compensation to verified service and maintain readiness through disciplined provisioning and duty allocation—preventing leakage in both material stores and payroll.