Sutra 11

Devanagari script

सप्तारत्नि उत्सेधो नवायामो दश परिणाहः प्रमाणतश्चत्वारिंशद्वर्षो भवत्युत्तमः त्रिंशद्वर्षो मध्यमः पञ्चविंशतिवर्षोऽवरः ॥ कZ_०२.३१.११ ॥

Transliteration

saptāratni utsedho navāyāmo daśa pariṇāhaḥ pramāṇataścatvāriṃśadvarṣo bhavatyuttamaḥ triṃśadvarṣo madhyamaḥ pañcaviṃśativarṣo'varaḥ

Translation

بحسب المقاييس المعيارية—ارتفاع سبع ratni، وطول تسع، ومحيط عشر—فإن الفيل ابن الأربعين «متفوّق»، وابن الثلاثين «متوسط»، وابن الخامسة والعشرين «دون ذلك».

Word by Word

• सप्त: seven
• Type: Numeral/Adjective
• Root: सप्तन्
• Form: संख्या-विशेषणम्; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे अव्ययवत् प्रयोगः)

• रत्नि: cubit (ratni measure)
• Type: Noun
• Root: रत्नि
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम् (मात्रा-शब्दः)

• उत्सेधः: height (vertical measure)
• Type: Noun
• Root: उत्सेध
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• नव: nine
• Type: Numeral/Adjective
• Root: नवन्
• Form: संख्या-विशेषणम्; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे अव्ययवत् प्रयोगः)

• आयामः: length
• Type: Noun
• Root: आयाम
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• दश: ten
• Type: Numeral/Adjective
• Root: दशन्
• Form: संख्या-विशेषणम्; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे अव्ययवत् प्रयोगः)

• परिणाहः: girth, circumference
• Type: Noun
• Root: परिणाह
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• प्रमाणतः: according to measure/standard
• Type: Indeclinable (Adverb)
• Root: प्रमाणतस्
• Form: अव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्तम् (—तः)

• चत्वारिंशत्: forty
• Type: Numeral
• Root: चत्वारिंशत्
• Form: संख्या; प्रथमा एकवचनम् (वर्ष-सम्बन्धे)

• वर्षः: years (age)
• Type: Noun
• Root: वर्ष
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• भवति: is/becomes
• Type: Verb
• Root: भू
• Form: लट्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्

• उत्तमः: the best (grade)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम् (वर्षः इत्यस्य विशेषणम्)

• त्रिंशत्: thirty
• Type: Numeral
• Root: त्रिंशत्
• Form: संख्या; प्रथमा एकवचनम् (वर्ष-सम्बन्धे)

• वर्षः: years (age)
• Type: Noun
• Root: वर्ष
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• मध्यमः: the middle (grade)
• Type: Adjective
• Root: मध्यम
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम् (वर्षः इत्यस्य विशेषणम्)

• पञ्चविंशति: twenty-five
• Type: Numeral
• Root: पञ्चविंशति
• Form: संख्या; प्रथमा एकवचनम् (वर्ष-सम्बन्धे)

• वर्षः: years (age)
• Type: Noun
• Root: वर्ष
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• अवरः: the lowest/inferior (grade)
• Type: Adjective
• Root: अवर
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम् (वर्षः इत्यस्य विशेषणम्)

Entities Mentioned

• elephant corps
• measuring officials

More Details

FAQs

What administrative technique is used here?

A combined biometric (height/length/girth) and age-based grading scheme for valuation and assignment.

How would this help a state?

It standardizes pricing, roles (war/transport/ceremonial), and maintenance planning across the elephant establishment.