Sutra 2
Devanagari script
निष्पतिताप्रेतयोर्दुहिता भगिनी वा कुटुम्बं भरेत माता वा प्रतिगणिकां स्थापयेत् ॥ कZ_०२.२७.०२ ॥
Transliteration
niṣpatitā-pretyor duhitā bhaginī vā kuṭumbaṃ bharet mātā vā pratigaṇikāṃ sthāpayet
Translation
إذا هربت مومسٌ أو ماتت، فعلى ابنتها أو أختها أن تعول البيت؛ أو على الأم أن تُعيِّن مومسًا ثانوية (لإبقاء المؤسسة قائمة).
Word by Word
निष्पतितabsconded; having run away
निष्पतित:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootनिष्+पत् (√पत्)
Formकृदन्त; भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्गे/नपुंसके प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (सन्दर्भे ‘निष्पतित-’ = ‘gone away/absconded’ as qualifier)
अप्रेतयोःof the (two) living (persons) / of those not dead
अप्रेतयोः:
TypeNoun/Adjective
Rootअ+प्रेत (प्रेत)
Formषष्ठी/सप्तमी?—अत्र षष्ठी द्विवचनम् (योः); विशेषणरूपेण ‘अप्रेत’ = ‘not dead, living’
दुहिताdaughter
दुहिता:
TypeNoun
Rootदुहितृ
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्
भगिनीsister
भगिनी:
TypeNoun
Rootभगिनी
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
कुटुम्बम्the household; the family (establishment)
कुटुम्बम्:
TypeNoun
Rootकुटुम्ब
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम् (कर्म)
भरेत्should maintain; should support
भरेत्:
TypeVerb
Root√भृ
Formलोट्/विधिलिङ्?—अत्र विधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष एकवचनम्
माताmother
माता:
TypeNoun
Rootमातृ
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
प्रतिगणिकाम्a substitute/appointed courtesan
प्रतिगणिकाम्:
TypeNoun
Rootप्रतिगणिका
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम् (कर्म)
स्थापयेत्should appoint; should install
स्थापयेत्:
TypeVerb
Root√स्था (णिच्)
Formविधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष एकवचनम्; णिच्-प्रत्यय (causative)
Entities Mentioned
C
courtesan householdD
daughterS
sisterM
motherP
pratigaṇikāFAQs
Continuity: the courtesan household is treated as an economic unit whose obligations and revenue flows must not collapse due to exit (flight/death).
It provides an institutional substitute to keep operations running when direct heirs cannot or will not maintain the establishment.