Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 33

तासां मोरटापलाशपत्तूरमेषशृङ्गीकरञ्जक्षीरवृक्षकषायभावितं दग्धकटशर्कराचूर्णं लोघ्रचित्रकविलङ्गपाठामुस्ताकलिङ्गयवदारुहरिद्रेन्दीवरशतपुष्पापामार्गसप्तपर्णनिम्बास्फोतकल्कार्धयुक्तमन्तर्नखो मुष्टिः कुम्भीं राजपेयां प्रसादयति ॥ कZ_०२.२५.३३ ॥

tāsāṃ moraṭā-palāśa-pattūra-meṣaśṛṅgī-karañja-kṣīravṛkṣa-kaṣāya-bhāvitaṃ dagdha-kaṭaśarkarā-cūrṇaṃ loghra-citraka-vilaṅga-pāṭhā-mustā-kaliṅga-yava-dāru-haridrā-indīvara-śatapuṣpā-apāmārga-saptaparṇa-nimba-āsphota-kalkārdha-yuktam antarnakho muṣṭiḥ kumbhīṃ rājapeyāṃ prasādayati

ومن بين هذه الأشربة، فإن قبضة (muṣṭi) من مسحوق kaṭaśarkarā المحروق—المشبَّع بمغليّ (decoction) moraṭā وpalāśa وpattūra وmeṣaśṛṅgī وkarañja وkṣīravṛkṣa، والممزوج بنصف مقدار من معجون lodhra وcitraka وvilaṅga وpāṭhā وmustā وkaliṅga-yava وdāru وharidrā وindīvara وśatapuṣpā وapāmārga وsaptaparṇa وnimba وāsphota—تُصفّي/تُجلّي جرّة (kumbhī) من rājapeyā.

तासाम्of those (women)
तासाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-बहुवचनम् (स्त्रीलिङ्गे)
मोरटापलाशपत्तूरमेषशृङ्गीकरञ्जक्षीरवृक्षकषायभावितम्(powder) impregnated/processed with the decoction of morata, palāśa, pattūra, meṣaśṛṅgī, karañja, and the milky-tree (latex-bearing tree)
मोरटापलाशपत्तूरमेषशृङ्गीकरञ्जक्षीरवृक्षकषायभावितम्:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootभावित (√भू/√भाव्)
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; विशेषणम् (चूर्णस्य)
दग्धकटशर्कराचूर्णम्powder of burnt kaṭa-śarkarā (burnt gravel/sugar-like mineral; ash/powder)
दग्धकटशर्कराचूर्णम्:
TypeNoun
Rootचूर्ण
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; कर्म (प्रसादयति)
लोघ्रचित्रकविलङ्गपाठामुस्ताकलिङ्गयवदारुहरिद्रेन्दीवरशतपुष्पापामार्गसप्तपर्णनिम्बास्फोतकल्कार्धयुक्तम्mixed with half (a measure) of paste (kalka) of lodhra, citraka, vilaṅga, pāṭhā, mustā, kaliṅga-yava, dāru, haridrā, indīvara, śatapuṣpā, apāmārga, saptaparṇa, nimba, and asphoṭa
लोघ्रचित्रकविलङ्गपाठामुस्ताकलिङ्गयवदारुहरिद्रेन्दीवरशतपुष्पापामार्गसप्तपर्णनिम्बास्फोतकल्कार्धयुक्तम्:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootयुक्त
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; विशेषणम् (मुष्टेः/चूर्णस्य)
अन्तर्नखःwith the nails turned inward (a fist with nails inside)
अन्तर्नखः:
TypeNoun/Adjective
Rootअन्तर्नख
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; विशेषणम् (मुष्टिः)
मुष्टिःa fistful (a handful measure)
मुष्टिः:
TypeNoun
Rootमुष्टि
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; कर्ता
कुम्भीम्a pot/jar
कुम्भीम्:
TypeNoun
Rootकुम्भी
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; कर्म
राजपेयाम्royal gruel/drink (rājapeyā)
राजपेयाम्:
TypeNoun
Rootराजपेया
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; विशेषणम् (कुम्भीम्)
प्रसादयतिpurifies/clarifies; makes wholesome/settles (it)
प्रसादयति:
TypeVerb
Root√सद् (प्रसादयति)
Formलट्-लकारः; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; causative (णिच्)
R
rājapeyā
K
kumbhī
M
muṣṭi
K
kaṭaśarkarā
M
moraṭā
P
palāśa
K
karañja
N
nimba
Ā
āsphota

FAQs

Kauṭilya treats excise goods like regulated manufactures: he specifies corrective procedures to salvage batches, protect revenue, and maintain public-facing quality standards.