Sutra 26
Devanagari script
माषकलनीद्रोणमामं सिद्धं वा त्रिभागाधिकतण्डुलं मोरटादीनां कार्षिकभागयुक्तं किण्वबन्धः ॥ कZ_०२.२५.२६ ॥
Transliteration
māṣakalanīdroṇam āmaṃ siddhaṃ vā tribhāgādhika-taṇḍulaṃ moraṭādīnāṃ kārṣika-bhāga-yuktaṃ kiṇva-bandhaḥ
Translation
لِـ«تثبيت المُخمِّر» (kiṇva-bandha): مقدار دروṇa واحد من معجون māṣa (اللوبيا السوداء) نيئًا أو مطبوخًا، مع أرزّ (taṇḍula) بكمية تزيد عليه بثلاثة أجزاء، ومع إضافة حصة بمقدار kārṣa من moraṭa وما شابهه.
Word by Word
माषकलनीa standard measure/strainer for māṣa (black gram)
माषकलनी:
TypeNoun
Rootमाष + कलनी
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (माष-कलनी = माषाणां कलनी ‘माषमापनपात्रम्/माषमापिका’)
द्रोणम्a drona-measure (standard unit of capacity)
द्रोणम्:
TypeNoun
Rootद्रोण
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
आमम्raw, uncooked/unprocessed
आमम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootआम
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘कच्चा/अपरिपक्व’
सिद्धम्cooked, prepared, processed
सिद्धम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootसिद्ध
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘पक्व/तैयार’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
त्रिभागाधिकतण्डुलम्rice (tandula) in a quantity exceeding by three parts (a specified proportion)
त्रिभागाधिकतण्डुलम्:
TypeNoun (with adjectival compound)
Rootतण्डुल
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘त्रिभागाधिक’ = तीन भागों से अधिक (अर्थात् 3 भाग + अतिरिक्त) मात्रा वाला
मोरटादीनाम्of morata and other (similar ingredients)
मोरटादीनाम्:
TypeNoun
Rootमोरट + आदि
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन; ‘मोरट-आदि’ = मोरट आदि द्रव्य
कार्षिकभागयुक्तम्provided with a portion measured in karṣa (a karṣa-portion added)
कार्षिकभागयुक्तम्:
TypeAdjective
Rootयुक्त (युज्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘कार्षिक-भाग’ = कार्ष (karṣa) परिमाण का अंश; ‘युक्त’ = सहित
किण्वबन्धःthe setting/charging of fermentation with ferment (kiṇva)
किण्वबन्धः:
TypeNoun
Rootबन्ध
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘किण्वस्य बन्धः’
Entities Mentioned
D
droṇa (measure)K
kārṣa (measure)M
māṣa (black gram)T
taṇḍula (rice)M
moraṭaFAQs
It enables enforceable inspections: officials can verify inputs and ratios, reducing adulteration and stabilizing yield for taxation and supply.