Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 25

कोद्रवव्रीहीणामर्धं सारः शालीनामर्धभागोनः त्रिभागोनो वरकाणाम् ॥ कZ_०२.१५.२५ ॥

kodravavrīhīṇām ardhaṃ sāraḥ śālīnām ardhabhāgonaḥ tribhāgono varakāṇām

بالنسبة إلى kodrava والأرز العادي (vrīhi)، فإن محصول اللبّ القابل للاستخراج (sāra) هو النصف؛ وبالنسبة إلى أرز śāli الجيد فهو أقل من النصف بمقدار جزء واحد؛ وبالنسبة إلى varaka فهو أقل بمقدار الثلث.

कोद्रवव्रीहीणाम्of kodrava and rice (paddy)
कोद्रवव्रीहीणाम्:
TypeNoun
Rootकोद्रव; व्रीहि
Formषष्ठी-बहुवचनम् (gen. pl.); द्वन्द्वसमासः ‘कोद्रव’ + ‘व्रीहि’ → ‘कोद्रवव्रीहि’
अर्धम्one half
अर्धम्:
TypeNoun
Rootअर्ध
Formद्वितीया-एकवचनम् (acc. sg.); परिमाणवाचकं
सारःthe prime portion / net yield (essence)
सारः:
TypeNoun
Rootसार
Formप्रथमा-एकवचनम् (nom. sg.); पुल्लिङ्गः
शालीनाम्of śāli rice
शालीनाम्:
TypeNoun
Rootशालि
Formषष्ठी-बहुवचनम् (gen. pl.)
अर्धभागोनःless by a half-share
अर्धभागोनः:
TypeAdjective
Rootअर्ध; भाग; ऊन
Formप्रथमा-एकवचनम् (nom. sg.); पुल्लिङ्गः; ‘अर्धभाग’ (half-part) + ‘ऊन’ (less) = ‘less by a half-part’
त्रिभागोनःless by three parts
त्रिभागोनः:
TypeAdjective
Rootत्रि; भाग; ऊन
Formप्रथमा-एकवचनम् (nom. sg.); पुल्लिङ्गः; ‘त्रिभाग’ (three parts) + ‘ऊन’ (less)
वरकाणाम्of varaka grain
वरकाणाम्:
TypeNoun
Rootवरक
Formषष्ठी-बहुवचनम् (gen. pl.)
G
grain processors/millers
S
storehouse measurers
S
state accountants

FAQs

As benchmark conversion factors to audit millers and storekeepers: reported outputs must align with expected yields, else penalties/investigation follow.