Sutra 44
Devanagari script
विस्मृते सुरुङ्गया रात्रौ राजावासमनुप्रविश्य सुप्तममित्रं हन्यात् ॥ कZ_१२.५.४४ ॥
Transliteration
vismṛte suruṅgayā rātrau rājāvāsam anupraviśya suptam amitraṃ hanyāt
Translation
When vigilance has lapsed, by a tunnel at night, having entered the royal residence, he should kill the enemy while asleep.
Word by Word
विस्मृतेwhen (it is) forgotten / when vigilance is lapsed
विस्मृते:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootवि√स्मृ
Formकृदन्त; भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (क्त); सप्तमी एकवचन; नपुंसकलिङ्ग (सप्तमी-स्थाने ‘विस्मृते’ = ‘विस्मृते (सति)’), लोकेटिव् एब्सोल्यूट (सप्तमी-सम्बन्ध)
सुरुङ्गयाby/through a tunnel (secret passage)
सुरुङ्गया:
TypeNoun
Rootसुरुङ्गा
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया एकवचन
रात्रौat night
रात्रौ:
TypeNoun (indeclinable locative form)
Rootरात्रि
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (निपातवत् प्रयोगः)
राजावासम्the king’s residence (palace)
राजावासम्:
TypeNoun
Rootराजावास
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; समासः: राज्ञः आवासः → राजावासः
अनुप्रविश्यhaving entered / after entering
अनुप्रविश्य:
TypeGerund (Absolutive)
Rootanu√प्रविश्
Formक्त्वान्त अव्यय (ल्यप्/क्त्वा); पूर्वक्रिया
सुप्तम्sleeping
सुप्तम्:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootसुप्त (√स्वप्)
Formकृदन्त; भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम्
अमित्रम्the enemy
अमित्रम्:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म
हन्यात्should kill / should strike down
हन्यात्:
TypeVerb
Root√हन्
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष एकवचन; विधि/आदेशार्थः
Entities Mentioned
T
tunnel (suruṅgā)R
royal residenceE
enemy rulerFAQs
Continuously audit subterranean access, guard routines, and ‘lapses’; the greatest vulnerability is predictable negligence rather than overt force.