Sutra 24
Devanagari script
तथाप्यभिप्रयान्तं कोशदण्डयोः पादोत्तरमहोरात्रोत्तरं वा संधिं याचेत ॥ कZ_१२.१.२४ ॥
Transliteration
tathāpy abhiprayāntaṃ kośadaṇḍayoḥ pādottaram ahorātrottaraṃ vā saṃdhiṃ yāceta
Translation
ومع ذلك، إن كان يتقدّم، فينبغي طلب معاهدة، مع تقديم تنازلات متزايدة من الخزانة والقوة العسكرية تدريجياً خطوةً خطوة، أو مع كل يومٍ وليلةٍ يمضيان.
Word by Word
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Formअव्यय (उपपद/क्रियाविशेषण)
अपिeven, also, nevertheless
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Formअव्यय (समुच्चय/अपि-कार)
अभिप्रयान्तम्one who is advancing/approaching (towards)
अभिप्रयान्तम्:
TypeVerb (participial)
Rootअभि-प्र-या (√या)
Formवर्तमानकृदन्त; शतृ-प्रत्यय (अभिप्रयान्त्); द्वितीया एकवचन (पुं/नपुं) — ‘अभिप्रयान्तम्’ = ‘approaching/advancing (one)’
कोशदण्डयोःof the treasury and the army/coercive power
कोशदण्डयोः:
TypeNoun
Rootकोश; दण्ड
Formद्वन्द्व-समास (कोश + दण्ड); षष्ठी/सप्तमी द्विवचन — ‘of/in respect of the treasury and the army/punitive power’
पादोत्तरम्step by step; in successive stages
पादोत्तरम्:
TypeAdjective (used adverbially)
Rootपाद; उत्तर
Formसमास: पाद + उत्तर; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया/प्रथमा एकवचन; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः — ‘step by step / by successive stages’
अहोरात्रोत्तरम्day by day; with each passing day (and night)
अहोरात्रोत्तरम्:
TypeAdjective (used adverbially)
Rootअहोरात्र; उत्तर
Formसमास: अहोरात्र + उत्तर; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया/प्रथमा एकवचन; क्रियाविशेषणवत् — ‘day after day / with each passing day and night’
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
Formअव्यय (विकल्पार्थक)
सन्धिम्peace; treaty; settlement
सन्धिम्:
TypeNoun
Rootसन्धि
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
याचेतshould request/seek (should sue for peace)
याचेत:
TypeVerb
Root√याच्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन
Entities Mentioned
A
advancing enemyT
treasury (kośa)F
force (daṇḍa)FAQs
A structured escalation of concessions to buy time, test the adversary’s price, and possibly stop the advance without a decisive battle.